Yannis Ritsos, Yunan Edebiyatı’nın dünyaca ünlü şairlerindendir. Yazdığı şiirler bütün dünyaca biliniyor ve okunuyor. Bizde Nâzım neyse, Yunan emekçi halkı için de Ritsos odur. Türkiye’de en çok bilinen ve okunan şairdir.

İlk olarak “ Barış “ şiirini, Ataol Behramoğlu’nun “ Kardeş Türküler “ adlı seçme şiirler kitabında okumuştum. Çeviri öyle güzeldi ki, âdeta büyülendim. Sanki şiir Yunanca değil de, Türkçe yazılmış. Okuyunca çeviri hissi uyandırmıyor insanda. Böyle güzel çevirmenlerin olması insanı sevindiriyor. “ Kardeş Türküler “ kitabında başka güzel şiir çevirileri de vardı. Dünyanın o büyük şairlerini de böylece tanıma ve bilme olanağı doğuyor.

Bizde Ritsos’un güzel çevirmenleri var: Özdemir İnce, Herkül Milas, Cevat Çapan...Belki başka da vardır benim bilmediğim. Çeviri çok önemli, büyük emek ister. Çeviri yapılan ve çevrilecek dili iyi derecede bilmek gerekiyor. Yabancı dilleri iyi bilenler ve Türkçe’yi okurken yazarken iyi kullananlar başarılı çeviri örnekleri veriyor.

Bu çeviri örneklerinden biri de Ritsos’un “ Barış “ şiiri. Çevrildiği zamandan beri güzelliğinden hiçbir şey yitirmemiş. Barış’ı evrensel ve insancıl boyutlarda ele almış şair. Şiiri okurken soyut bir barıştan çok, yaşanan ve yaşanması gereken gerçeklik gözümüzün önüne geliyor. Şiirde işçi sınıfı ve emekçi katmanların bakışı, gözle görülür olarak ortaya çıkıyor. Emeği ve alı teriyle yaşayanların istediği ve ortaklaştığı bir anlatım görüyoruz şiirde. Herkesin işinin, aşının ve ekmeğinin olduğu güvenceli bir yaşamdır istenen.

Ritsos, hem düzyazı şiirlerin güzel bir örneğini vermiş, hem de duygu yüklü şiirlerin yazarıdır. Güzel çeviriler onun ülkemizde daha çok okunmasını sağlamıştır. “ Barış “ şiiri okunduktan sonra Ritsos’un başka güzel şiirlerinin aranışı içine girilecektir. Ataol Behramoğlu, Özdemir İnce, Herkül Milas ve Cevat Çapan Seçme Şiirler’le bunun güzel örneklerini vermişlerdir. Başka ülke insanlarının birbirini tanıması ve bilmesi böyle güzel çeviri örneklerinden geçiyor. Ritsos’un “ Barış “ şiirini okuyun, seveceksiniz.

BARIŞ

Çocuğun gördüğü düştür barış.

Ananın gördüğü düştür barış.

Ağaçlar altında söylenen sevda sözleridir barış.

Akşam alacasında, gözlerinde ferah bir gülümseyişle döner ya baba elinde yemiş dolu bir sepet;

ve serinlesin diye su, pencere önüne konulan toprak testi gibi

ter damlalarıyla alnında...

barış budur işte.

Evrenin yüzündeki yara izleri kapandığı zaman

ağaçlar dikildiğinde top mermilerinin açtığı çukurlara,

yangının eritip tükettiği yüreklerde

ilk tomurcukları belirdiği zaman umudun,

ölüler rahatça uyuyabildiklerinde, kaygı duymaksızın artık,

boşa akmadığını bilerek kanlarının,

barış budur işte.

Barış sıcak yemeklerden tüten kokudur akşamda

yüreği korkuyla ürpermediğinde sokaktaki ani fren sesi

ve çalınan kapı, arkadaşlar demek olduğunda sadece.

Barış, açılan bir pencereden, ne zaman olursa olsun

gökyüzünün dolmasıdır içeriye;

gökyüzünün, renklerinden uzaklaşmış çanlarıyla

bayram günlerini çalan gözlerimizde.

Barış budur işte.

Bir tas sıcak süttür barış ve uyanan bir çocuğun gözlerinin önüne tutulan kitaptır.

Başaklar uzanıp, ışık! Işık! - diye fısıldarlarken birbirlerine!

Işık taşarken ufkun yalağından.

Barış budur işte.

Kitaplık yapıldığı zaman hapishaneler

Geceleyin kapı kapı dolaştığı zaman bir türkü

ve dolunay, taptaze yüzünü gösterdiği zaman bir bulutun arkasından

cumartesi akşamı berberden pırıl pırıl çıkan bir işçi;

barış budur işte.

Geçen her gün yitirilmiş bir gün değil de

bir kök olduğu zaman

gecede sevincin yapraklarını canlandırmaya.

Geçen her gün kazanılmış bir gün olduğu zaman

dürüst bir insanın deliksiz uykusunun ardı sıra.

Ve sonunda, hissettiğimiz zaman yeniden

zamanın tüm köşe bucağında acıları kovmak için

ışıktan çizmelerini çektiğini güneşin.

Barış budur işte.

Barış, ışın demetleridir yaz tarlalarında,

iyilik alfabesidir o, dizlerinde şafağın.

Herkesin kardeşim demesidir birbirine, yarın yeni bir dünya kuracağız demesidir;

ve kurmamızdır bu dünyayı türkülerle.

Barış budur işte.

Ölüm çok az yer tuttuğu için yüreklerde

mutluluğu gösterdiğinde güven dolu parmağı yolların

şair ve proleter eşitlikle çekebildiği gün içlerinde

büyük karanfilini alacakaranlığın...

barış budur işte.

Barış sımsıkı kenetlenmiş elleridir insanların

sıcacık bir ekmektir o, masası üstünde dünyanın.

Barış, bir annenin gülümseyişinden başka bir şey değildir.

Ve toprakta derin izler açan sabanların

tek bir sözcüktür yazdıkları:

Barış

Ve tren ilerler geleceğe doğru

kayarak benim dizelerimin rayları üzerinden

buğdayla ve güllerle yüklü bir tren.

Bu tren barıştır işte.

Kardeşler, barış içinde ancak

derin derin soluk alır evren.

tüm evren, taşıyarak tüm düşlerini.

Kardeşler, uzatın ellerinizi.

Barış budur işte.

Yannis Ritsos ( Çeviren: Ataol Behramoğlu )

Mehmet PEKDÜZ

11 Ağustos 2025