Dersimli Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu, Seyit Rıza ve dava arkadaşlarının hukuksuz şekilde infaz edilmelerinin 89. Yıldönümü nedeniyle yayımladığı açıklamada, yüzleşme çağrısında bulundu.
Konuya ilişkin yapılan yazılı açıklamada şunlar kaydedildi:
“Seyit Rıza dahil 58 Dersimli’nin 1924 Anayasası’na ve dönemin Ceza Muhakemesi Hukukuna aykırı şekilde Tunceli Kanunu hükümlerine göre yargılanmalarının,
Seyit Rıza, Resik Hüseyin, Seyid Hüseyin, Fındık Ağa, Cebrail Ağa’nın oğlu Hasan Ağa, Ulkiye oğlu Hasan Ağa’nın ve Mirza Ali’nin oğlu Ali ( Seyd Rıza, Resik Uşen, Usênê Seydi, Fındıq Ağa, Hesen Ağaye Demeniz, Hesenê Ivraimê Qıji, Aliye Mirzaliye Sıli) olmak üzere 7 Dersimli hakkında temyiz hakları kullandırılmadan haklarındaki idam kararlarının,
14/15 Kasım 1937 tarihinde infaz edilmelerinin üzerinden 89 yıl geçmiştir. İdamların ardından naaşlar ailelere teslim edilmemiş, naaşlar kaybedilmiş, mezar yerleri saklanmıştır.
Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakanlık makamında bulunduğu sırada 2011 yılında idamlar ve idamların ardından Dersim’de 1938 yılı içinde yaşanan kitlesel katliamlar ve sürgünlerle ilgili Dersim Arşivlerinden bazı bölümleri okumuş, Dersim’de yaşananlardan dolayı televizyon ekranlarında özür dilemiş ancak bu özrün gereği olarak 2011 yılından günümüze değin Hükümet tarafından müspet bir adım atılmamış, özür beyanı, partiler arası siyasi çekişme içinde etkisini yitirmiştir.
TBMM Dilekçe Alt Komisyonuna 5233 Dersimli’nin müracaatı sonrası kurulan “Dersim Komisyonu” 2015 seçimleri sonrası lağvedilmiş, resmi ve yazılı şekilde yüzleşme talep eden başvuruculara menfi cevap verilmiştir.
Seyit Rıza ve Dersim İleri Gelenlerinin idamlarının üzerinden 89, 1938 yılı içerisindeki kitlesel kıyımlar ve sürgünler üzerinden 88 yıl geçmesine rağmen Dersim Toplumunun acılarını dindirecek, yarasının sağaltacak onarıcı bir adalet mekanizması TBMM ve Hükümet nezdinde kurulmamış; Dersim Meselesi hakikatleri ört-bas etmeye çalışan resmi tarihçiliğin ve etnik milliyetçi tarihçiliğinin “İsyan” analizi kapsamında “Tarihsel bir vakaa” olarak Dersim’in acılarını onarmaktan ziyade kanatan bir araçsallaştırılmaya “kurban” edilmeye çalışılmıştır.
Dersim Meselesi, tüm bu zorluklar kapsamında Türkiye’nin iç barış ve huzurun sağlamlaştırılması, demokratikleşmesi sürecinde yasal yollarla çözüm bekleyen bir mesele olarak onarıcı adalet mekanizmasının kurulmasını öncelikli olarak beklemektedir.
Yukarıda izah edilen hususlar ışığında yurttaşı olduğumuz Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nce;
1) Dersim Meselesi ile gerçek bir yüzleşmenin sağlanmasını,
2) 1935 yasama yılı tarihli Tunceli Kanunu’nun 1924 Anayasası’na açıkça aykırı biçimde çıkarıldığının ve bu aykırılığın kitlesel hukuka aykırı uygulamalara yasal kılıf sağladığının kabulünü, Tunceli Kanunu uygulaması nedeniyle Dersim Toplumundan TBMM iradesi ile yazılı bir özrün dilenmesini,
3) Seyit Rıza ve dava arkadaşlarının yargılamasının adil yargılanmaya aykırı olduğu, Seyit Rıza ve beraberinde 6 Dersimli hakkında verilen idam kararlarının temyiz hakkı kullandırılmadan ve TBMM onayına sunulmadan infaz edilmesinin anayasal hak gaspı olduğunun tescil edilmesini,
4) Cumhuriyet tarihinde geçmişte haksız yargılamalara maruz kalan kamuoyunca bilinen kişiler (Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Mehmet Akif Ersoy, Adnan Menderes ve diğerleri) hakkında yeniden yargılama veya özel kanunlarla iade-i itibar yapıldığı dikkate alınarak, aynı onarıcı adaletin Seyit Rıza ve beraberinde idam edilen 6 Dersim İleri Geleni hakkında da uygulanmasını,
5) İdamlar sonrası Naaşların ailelere teslim edilmemesi ve mezar yerlerinin gizlenmesinin, uluslararası insan hakları hukukundaki süregelen ihlal (continuing violation) doktrini çerçevesinde, özellikle AİHM Büyük Daire’nin Varnava ve Diğerleri/Türkiye (2009) kararında ortaya konulan ilkeler uyarınca, anlık bir tasarruf değil; etkisi günümüzde de kesintisiz süren bir ihlal ve aileler üzerinde her gün yenilenen manevi bir işkence niteliği taşıdığının kabulünü,
6) 2011-2015 yılları arasında TBMM’ye başvuran 5233 Dersimli yurttaşın talepleri doğrultusunda “1937-38 yılı Dersimliler’in Kırımı ve Sürgünü Faciasından Doğan Hukuksuzlukların Kabulü ve Mağduriyetlerin Giderilmesi” başlıklı bir yasa çıkarılmasını talep eder,
1937-38 yıllarında ve sürgünde hayatlarını kaybeden toplumumuzun her bir ferdini rahmet ve hürmetle anar, kamuoyu ve ilgili muhatapların bilgisine sunarız.”