{ "@context": "http://schema.org", "@type": "NewsArticle", "mainEntityOfPage": "https://www.dersimekspres.com/haber/sesten-butce-tepkisi-butcede-saglik-emekcileri-toplum-ve-saglik-hakki-yok-5479.html", "headline": "SES’ten bütçe tepkisi: “Bütçede, Sağlık Emekçileri, Toplum ve Sağlık Hakkı Yok!”", "datePublished": "2026-11-17T14:35:00Z", "dateModified": "2026-11-17T14:35:00Z", "description": "SES Dersim Şubesi tarafından düzenlenen basın açıklamasında Sağlık Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesine tepki gösterildi. Açıklamada “Bütçede, Sağlık Emekçileri Toplum ve Sağlık Hakkı Yok!” pankartı açıldı.", "author": { "@type": "Person", "name": "https://news.google.com/publications/CAAqLQgKIidDQklTRndnTWFoTUtFV1JsY25OcGJXVnJjM0J5WlhNdVkyOXRLQUFQAQ?ceid=TR:tr&oc=3" }, "publisher": { "@type": "Organization", "name": "https://news.google.com/publications/CAAqLQgKIidDQklTRndnTWFoTUtFV1JsY25OcGJXVnJjM0J5WlhNdVkyOXRLQUFQAQ?ceid=TR:tr&oc=3", "logo": { "@type": "ImageObject", "url": "https://www.dersimekspres.com/files/uploads/logo/1ee0fbefe4.png", "width": 110, "height": 22 } }, "image": { "@type": "ImageObject", "url": "https://www.dersimekspres.com/files/uploads/news/default/1794915431-a0d1c.jpg", "width": "800", "height": "400" } }

SES’ten bütçe tepkisi: “Bütçede, Sağlık Emekçileri, Toplum ve Sağlık Hakkı Yok!”

SES Dersim Şubesi tarafından düzenlenen basın açıklamasında Sağlık Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesine tepki gösterildi. Açıklamada “Bütçede, Sağlık Emekçileri Toplum ve Sağlık Hakkı Yok!” pankartı açıldı.

GÜNCEL - 17-11-2026 14:35

Tunceli Devlet Hastanesi önünde düzenlenen açıklamayı SES Dersim Şube Eş Başkanı Muhabbet Özkan Uç okudu.

Bütçenin halkın ihtiyaçlarını ve siyasal iktiranın önceliklerini gösteren bir belgedir diye Uç, “2027 bütçesi, toplumsal ihtiyaçlar yerine borçlanma, faiz ve sağlıkta ticarileşme politikalarını öncelemektedir. Bir yandan enflasyon karşısında ücretler eritilerek halk yoksullaştırılırken, diğer yandan sağlık turizmi gibi ticari hedefler öne çıkarılmaktadır. 27,3 trilyon TL’lik bütçede Sağlık Bakanlığına yalnızca %7,2, faiz giderlerine ise %14,6 pay ayrılması bu önceliklerin açık göstergesidir. Yetersiz kamusal kaynaklar; yoksulların, işsizlerin, asgari ücretlilerin, emeklilerin ve engellilerin sağlıklı beslenme, insanca barınma ve sağlık hizmetlerine erişimini zorlaştırmaktadır.

Bütçe kaynaklarının nasıl kullanıldığına ilişkin tartışmalar, 2026 yılında gündeme gelen fon soruşturmasıyla da çarpıcı biçimde ortaya çıkmıştır. Soruşturmada 214 kişi ve şirketle ilişkilendirilen 187 milyar 653 milyon TL'lik haksız ve fahiş kazanç iddiası, 2027 yılında Sağlık Bakanlığına ayrılan 1 trilyon 960 milyar 897 milyon TL'lik bütçenin yaklaşık %9,6'sına karşılık gelmektedir. Başka bir ifadeyle bu tutar, Sağlık Bakanlığının yaklaşık 35 günlük bütçesi büyüklüğündedir. Ayrıca yatırımcılara yapıldığı açıklanan yaklaşık 161 milyar TL'lik ödeme, 18 şehir hastanesi için 2027 yılında öngörülen 160,66 milyar TL'lik kira ve hizmet alımı ödemelerine neredeyse eşittir. Sağlık bütçesinde aşılar, koruyucu sağlık hizmetleri ve sağlık emekçilerinin hakları için kaynak yetersizliği tartışılırken bu büyüklükteki mali tablolar, kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflık ve etkin denetimin önemini bir kez daha göstermektedir. Bu nedenle bütçe mücadelesi aynı zamanda insanca yaşam ve sağlık hakkı mücadelesidir. Sağlık ticari bir meta değil, temel bir insan hakkıdır. Kamu kaynakları şirketlerin kazançlarına ve faiz ödemelerine değil, toplumun sağlık, eğitim, barınma ve insanca yaşam ihtiyaçlarına ayrılmalıdır. Bütçenin her aşamasında şeffaflık, kamusal denetim ve toplumsal ihtiyaçlar esas alınmalıdır” dedi.

Şube Eş Başkanı Uç, açıklamasının devamında şu başlıklara değindi:

SAĞLIĞA AYRILAN BÜTÇE PAYI GERÇEKÇİ DEĞİLDİR!

Sağlık hizmetlerine ayrılan bütçenin artırılarak %10’un üzerine çıkarılmasını talep etmemize rağmen Türkiye’de bu oran yetersiz düzeydedir. OECD ortalamasında GSYH içindeki sağlık harcamalarının payı %9,3 iken Türkiye’de %5’in altındadır. Bakanlık bütçesinin toplam bütçe içindeki %7,2’lik payının 2026 yılına göre değişmemesi, sağlığın bütçe öncelikleri arasında yer almadığını göstermektedir. Önceki yıla göre %33 artış öngörülse de enflasyonun %30’un üzerinde olması nedeniyle bu artış reel anlamda bir iyileşme sağlamamakta, sağlık bütçesi yetersizliğini korumaktadır.

2027 BÜTÇESİNDE KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİNE AYRILAN PAY YETERSİZDİR!

Koruyucu sağlık hizmetleri; hastalıkları ortaya çıkmadan önlemeyi, riskleri erken tespit etmeyi ve toplum sağlığını geliştirmeyi amaçlamaktadır. Ancak 2027 Sağlık Bakanlığı bütçesinden koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan pay 585 milyar 419 milyon 427 bin TL ile %30 olurken, tedavi edici sağlık hizmetlerine 1 trilyon 359 milyar 217 milyon 933 bin TL ayrılmış ve oran %70 olmuştur.. Bu dağılım, hastalıkları önlemek yerine tedavi etmeye öncelik verildiğini göstermektedir. Oysa koruyucu sağlık hizmetlerine yatırım; önlenebilir ölümleri azaltmak, erken teşhisi sağlamak, sağlık harcamalarını düşürmek ve yaşam kalitesini yükseltmek açısından zorunludur.

Türkiye'de 15 yaş üzeri obezite oranı %30'un üzerinde, fazla kilolu olma oranı ise %40'a yakındır. Kadınlarda bu oranlar daha yüksektir. Bakanlığın bütçede belirttiği %27,5'lik obezite oranı, kendi diğer verileriyle de örtüşmemektedir. Sağlıklı gıdaya ve fiziksel aktivite olanaklarına erişimin kısıtlanması bu tabloyu ağırlaştırmaktadır.

Aşılama alanındaki yetersizlikler de dikkat çekicidir. Kızamık vakaları 2026'nın ilk beş ayında 877'ye ulaşmış, KKK aşısı kapsayıcılığı 2024 yılında %94'e gerileyerek salgınları önlemek için gerekli %95 eşiğinin altında kalmıştır. HPV aşısının ulusal aşı programına alınmaması ve 2026 yılında aşı tedarikinde yaşanan aksaklıklar, koruyucu sağlık hizmetlerindeki eksiklikleri derinleştirmektedir.

Okul çağındaki çocuklarda yetersiz ve dengesiz beslenme; büyüme ve gelişme geriliği, obezite, dikkat ve öğrenme güçlüklerine yol açmaktadır. Bu nedenle ücretsiz okul yemeği programları kamusal sağlık ve eğitim politikasının parçası olmalı, 2027 bütçesinde yeterli kaynakla desteklenmelidir.

Aile sağlığı merkezlerinde aşıya erişim sorunları ve aşı karşıtlığı sürerken, iş ve gelir güvencesini zayıflatan, ulaşılması güç performans kriterleri içeren “Eziyet Yönetmeliği” birinci basamak sağlık hizmetlerini daha da zorlamaktadır. Yetersiz kaynak aktarımı ve bazı aile hekimliği hizmetlerinin ücretli hâle getirilmesi, hizmetlerin kamusal niteliğini ve erişilebilirliğini zayıflatmaktadır.

Birinci basamağa yeterli kaynak ayrılmaması, ikinci ve üçüncü basamak hastanelerin yükünü artırarak hizmet kalitesini düşürmekte, sağlık emekçilerinin iş yükünü ağırlaştırmaktadır.

Koruyucu sağlık hizmetlerine bütçe ayırmak; hastalıkları, önlenebilir ölümleri ve uzun vadeli tedavi maliyetlerini azaltmanın, sağlıkta eşitliği ve toplumun yaşam hakkını güvence altına almanın temel koşuludur. Sağlık bütçesinin önceliği hastalığı yönetmek değil, sağlığı korumak olmalıdır.

SAĞLIK EMEKÇİSİ SAYISI YETERSİZ, SAĞLIK HİZMETLERİNE BAŞVURU SAYISI REKOR

DÜZEYDE!

Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri 2025 Haber Bülteni'ne göre Türkiye'de hekime başvuru sayısı 2024 yılında 1 milyar 47 milyon 877 bin 901 iken, 2025 yılında 1 milyar 138 milyon 60 bin 185'e yükselmiştir. Kişi başına hekime müracaat sayısı da 12,2'den 13,2'ye çıkarak rekor düzeye ulaşmıştır.

Bu yoğunluğa karşılık OECD'nin 2025 verilerine göre Türkiye'de bin kişiye düşen hekim sayısı 2,4 iken OECD ortalaması 3,9; hemşire sayısı Türkiye'de 2,9 iken OECD ortalaması 9,2'dir. Yani Türkiye'de hemşire sayısı OECD ortalamasının üçte biri düzeyindedir. Bu tablo, sağlık hizmetlerine yönelik başvuru talebi hızla artarken sağlık emekçisi sayısının aynı ölçüde artırılmadığını ve sağlık sisteminin ciddi bir insan gücü yetersizliğiyle karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Artan hasta yükü muayene sürelerinin 5 dakikaya ve altına düşmesine, randevu sorunlarına ve sağlık hizmetlerinin niteliğinin azalmasına neden olmaktadır. Sağlık çalışanlarının daha fazla, esnek ve güvencesiz çalıştırılması, angarya görevlerin artması ve sağlıkta şiddet de bu sistemin yarattığı sorunlardır. Özellikle Doğu Anadolu illerinde sağlık personelinin bölgesel dağılımındaki eşitsizlikler bu sorunları daha da ağırlaştırmaktadır.

ŞEHİR HASTANELERİNİN BÜTÇEYE YÜKÜ HER YIL ARTIYOR!

Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) modeliyle yapılan şehir hastaneleri, 25 yıla varan kira, hizmet alımı ve hasta garantileri nedeniyle kamu bütçesine her yıl artan bir yük getirmektedir. 2027 bütçesinde 18 şehir hastanesi için şirketlere toplam 160,6 milyar TL ödeme yapılması öngörülmektedir. Bunun 82,3 milyar TL'si kira, 78,4 milyar TL'si hizmet alımı gideridir. Bu tutar, tedavi edici sağlık hizmetleri bütçesinin %11,82'sine karşılık gelmektedir. 2025-2029 döneminde şehir hastaneleri için harcanması planlanan toplam kaynağın 800 milyar TL'ye yaklaşması, kamu kaynaklarının sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi yerine şirketlerin kazançlarına aktarıldığını göstermektedir. Üstelik bu model, kamu hastanelerinin kapatılmasına ve sağlık hizmetlerinin planlanmasında sorunlara da yol açmaktadır.

Şehir hastaneleri, sağlık bütçesini şirketlere yapılan uzun vadeli kira ve hizmet ödemeleriyle tüketen bir bütçe deliğine dönüşmüştür. Kamu kaynakları şirket garantilerine değil, halkın ücretsiz ve nitelikli sağlık hizmetlerine, sağlık emekçilerinin ihtiyaçlarına ve kamu hastanelerinin güçlendirilmesine ayrılmalıdır.

KAMUSAL SAĞLIK HİZMETLERİNE AYRILAN KAYNAK AZALIYOR, ÖZEL SEKTÖRÜN PAYI

ARTIYOR!

Türkiye'de son 25 yılda özel hastane sayısı iki kattan fazla artarak 2025 yılında 540'a ulaşmış, özel sektör sağlık hizmetlerinin yaklaşık üçte birini kontrol eder hale gelmiştir. Toplam 1.539 hastanenin %34'ü, hastane yataklarının %19'u özel sektöre aittir. Özel sektörün yeni doğan yoğun bakım yataklarındaki payı ise %50'ye ulaşırken Sağlık Bakanlığının payı yalnızca %38'de kalmıştır. Bu durum, özellikle yeni doğan çetesi gibi sağlık skandalları sonrasında özel sağlık kuruluşlarının denetimi ve kamusal kapasitenin güçlendirilmesi konusundaki eksiklikleri ortaya koymaktadır.

Sağlık hizmetlerinin özelleşmesiyle yurttaşların cepten yaptığı harcamalar da artmaktadır.

Kişi başına sağlık harcaması 2024 yılında %89,2 artarak 27.587 TL'ye, hane halkının toplam sağlık harcamaları içindeki cepten ödeme payı ise %18,8'e yükselmiştir. SGK'nin özel hastanelere hasta başına yaptığı ödemelerin 2012-2024 döneminde 9,4 kat artması, kamu kaynaklarının özel sağlık sektörüne aktarılmasının boyutunu göstermektedir.

Öte yandan sağlık emekçilerinin toplam istihdam içindeki payı OECD'de %10'un üzerindeyken Türkiye'de %6,4'tür. Özel sektörde güvencesiz çalışma, düşük ücret ve mobbing artarken sağlık emekçilerinin yurt dışına yönelmesi de hızlanmaktadır.

Sonuç olarak sağlık hizmetlerinin ticarileştirilmesi hem yurttaşların cepten harcamalarını artırmakta hem de sağlık hizmetlerine erişimde eşitsizlikleri derinleştirmektedir. Kamu kaynaklarının özel sektörün büyümesine değil, kamusal sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesine ayrılması; sağlık hizmetlerinin nitelikli, eşit, ücretsiz, erişilebilir ve etkin biçimde denetlenebilir olması gerekmektedir. Sağlıkta öncelik şirketlerin kazancı değil, toplumun sağlık hakkı olmalıdır.

SAĞLIK SİSTEMİNDE BÖLGELER ARASI EŞİTSİZLİKLER GİDERİLMEMEKTEDİR!

Türkiye'de sağlık hizmetlerine erişim ve sağlık personeli dağılımında bölgeler arasında ciddi eşitsizlikler bulunmaktadır. 10 bin kişiye düşen hastane yatağı sayısı Türkiye'de 31 iken OECD ortalaması 42'dir. Hekim başına düşen kişi sayısı Türkiye genelinde 389 iken Muş'ta 791, Hakkâri'de 706; hemşire başına düşen kişi sayısı Türkiye genelinde 325 iken Muş'ta 436, Hakkâri'de 480'dir. Bu veriler, özellikle Doğu illerinde sağlık hizmetlerine erişimin ve sağlık personeli kapasitesinin yetersizliğini göstermektedir.

Bölgesel eşitsizliğin önemli göstergelerinden biri olan bebek ölüm hızı da bu tabloyu ortaya koymaktadır. 2025 yılında Türkiye ortalaması binde 7,7 iken Batı Marmara'da binde 5,6, İstanbul'da 5,7 ve Batı Anadolu'da 6,0'dır. Buna karşılık Ortadoğu Anadolu'da binde 9,6, Güneydoğu Anadolu'da ise 11,5'tir. Güneydoğu Anadolu'daki bebek ölüm hızı Türkiye ortalamasının yaklaşık 1,5 katıdır.

Bu veriler, sağlık hizmetlerindeki bölgesel eşitsizliklerin yalnızca sağlık personeli ve hastane yetersizliğinden değil, yoksulluk, beslenme, barınma ve sosyoekonomik koşullardan da kaynaklandığını göstermektedir. Sağlık hizmetleri bölge, gelir ve yaşam koşullarına göre farklılaşmamalı; sağlık yatırımları ve personel dağılımı ihtiyaçların en yoğun olduğu bölgelere öncelik verilerek planlanmalıdır.

2027 BÜTÇESİNDE DE KADIN BAŞTA OLMAK ÜZERE TOPLUMSAL HİZMETLERE YER YOK!

2017 bütçesinde program bazlı bir değerlendirme yaptığımızda toplumsal cinsiyete dayalı, kaynakların eşit dağılımını esas alan, kadınların, çocukların, gençlerin, yaşlıların temel ihtiyaçlarını hesaba katan bir bütçeyi göremiyoruz.

68 program arasında dağıtılan merkezi bütçede “İnsan Hakları Programının” payı yüz binde 5, “Kadının Güçlendirilmesinin” payı yüz binde 41, “Gençlik Programının” payı yüz binde 65 şeklindedir.

Çocukların Korunması ve Gelişiminin Sağlanmasının” payı on binde 28, “engellilerin toplumsal hayata katılımı ve özel eğitimi” bütçe payı ise sadece yüzde 1,3 oranındadır.

Toplumun önemli bir bölümünü oluşturan bu kesimlere bütçeden bu cüz’i oranların ayırılması eril bir yaklaşımın ve sürecin sonucudur. Pandemi ile derinleşen bakım krizi kadın sağlık ve sosyal hizmet emekçileri için de en büyük sorun olurken kamusal kreş talebi bütçede karşılık bulamamıştır. Hasta, yaşlı, engelli ve çocuk bakım hizmetlerini kadınların ücretsiz ve güvencesiz emeği üzerinden sağlama anlayışı 2027 bütçesinde de sürdürülmektedir.

SONUÇ OLARAK

Sağlık, yalnızca hastalıkların bulunmaması değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hâlidir ve temel bir insan hakkıdır. Sağlıklı yaşam; yeterli beslenme, temiz su, sağlıklı barınma, güvenli çalışma koşulları, eğitim, gelir güvencesi, temiz çevre, demokrasi ve sosyal adalet gibi toplumsal belirleyicilere bağlıdır.

Bu nedenle 2027 sağlık bütçesi, yalnızca tedavi hizmetlerine ayrılan kaynaklar üzerinden değil, toplumun sağlık hakkını ne ölçüde güvence altına aldığı ve sağlıkta eşitsizlikleri ne ölçüde giderdiği üzerinden değerlendirilmelidir. Koruyucu sağlık hizmetleri, birinci basamak sağlık sistemi, kamusal sağlık altyapısı güçlendirilmeli; sağlık emekçilerine insanca çalışma koşulları ve ücretler sağlanmalıdır.

Sağlık hizmetleri piyasa ve kâr odaklı politikaların değil, kamu yararının temelinde örgütlenmeli; herkes için eşit, ücretsiz, nitelikli ve erişilebilir olmalıdır. Demokratik katılım, toplumsal barış, özgürlükler ve sosyal adalet de sağlıklı toplumun vazgeçilmez koşullarıdır.

Sonuç olarak 2027 sağlık bütçesi, hastalıkları tedavi etmeye değil, öncelikle hastalıkları önlemeye ve sağlıklı yaşam koşullarını herkes için güvence altına almaya odaklanmalıdır. Sağlık bir piyasa alanı değil, kamusal sorumluluk ve temel insan hakkıdır.

TALEPLERİMİZ:

1) Emekçiler ve halk üzerindeki adaletsiz vergi yükü azaltılmalıdır. Halktan doğrudan/dolaylı vergi yükü azaltılmalı; kurumlar vergisi başta olmak üzere sermayenin ödediği doğrudan vergilerin payı artırılmalıdır.

2) SGK Prim Yükü çalışanlardan değil patronlardan tahsil edilmeli, kamu emekçilerinin vergi dilimi ve prim ödemesi yüzde 10 bandında yıl boyunca sabit tutulmalıdır.

3) Sağlık hizmetleri bütçesinin merkezi bütçe içindeki payı en az %10’a çıkarılmalı; koruyucu sağlık hizmetlerinin payı bu bütçe içerisinde %40’a yaklaştırılmalıdır.

4) İlaç ve tedaviye erişim kamu güvencesinde olmalıdır. Geri ödeme listesi genişletilmeli; fark ücretleri kaldırılmalı, SMA başta olmak üzere nadir hastalık fonları güçlendirilmeli; ilaç yokluklarını önleyecek kamusal planlama yapılmalıdır.

5) Halkın sağlık hakkına erişimi için katkı payı, katılım payı ve ilave ücret uygulamalarına son verilmelidir.

6) Kamusal sağlık yatırımları arttırılmalı, şehir hastanelerindeki KÖİ modeli sonlandırılmalı, döviz garantili ödemeler durdurulmalı, hastaneler kamulaştırılarak kaynaklar kamu sağlık kurumlarına yönlendirilmelidir.

7) Demokratik denetimle şeffaflık sağlanmalıdır. Şehir hastaneleri, SGK–özel hastane ilişkileri ve tüm kamu harcamaları “ticari sır” kalkanından çıkarılmalı; sendikalar ve meslek örgütlerinin katıldığı demokratik denetime açılmalıdır.

8) Sağlık alanında güvencesiz istihdam modellerine son verilmelidir. Taşeron, sözleşmeli ve güvencesiz istihdam kaldırılmalı; tüm sağlık çalışanları kadrolu ve güvenceli 4A statüsüne alınmalıdır.

9) Adil ve emekliliğe yansıyan ücret politikasına geçilmelidir. Performans ve teşvik sistemi yerine tek kalemde, emekliliğe yansıyan temel ücret uygulanmalı; döner sermaye vb. ödemeler geçiş sürecinde vergi dışında tutulmalıdır. Ana ücret dışındaki ödemelerin toplam maaş içindeki payı yüzde 10’u geçmemelidir.

10) Sağlıkta şiddeti önleyici yasal düzenlemeler, güvenlik önlemleri, riskli birimlere ek istihdam ve caydırıcı yaptırımlar için bağımsız bir bütçe kalemi oluşturulmalıdır.

11) Anadilinde Sağlık Hizmeti hakkının sağlanması amacıyla tıbbi tercüman kadroları açılmalı; çok dilli sağlık hizmeti için mevzuat düzenlenmeli; bölgesel eşitsizlikleri giderecek özel programlar hazırlanmalıdır.

12) Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Sağlık hizmetlerinin sağlanması amacıyla üreme sağlığı hizmetleri güçlendirilmeli; kürtaj erişim engelleri kaldırılmalı, ücretsiz korunma yöntemleri sağlanmalı, kamu kreşleri kurulmalıdır.

13) Sağlıkta bölgesel eşitsizliklerin azaltılması amacıyla uzman hekim ve ana bölüm eksikliği olan iller için teşvik esaslı kadrolar tanımlanmalı; altyapı güçlendirilmeli, anne-bebek ölümlerini azaltacak koruyucu sağlık programları önceliklendirilmelidir.

14) Sağlıkta yolsuzlukla mücadele amacıyla sayıştay bulguları doğrultusunda usulsüzlükler için işlem yapılmalı; pazarlık usulü ihaleler sınırlandırılmalı, sendikaların da dahil olduğu bağımsız bir denetim ve yolsuzlukla mücadele birimi kurulmalıdır.

15) Sağlık hizmetlerinin planlama ve sunum süreçlerine sağlık emekçileri ve halkın katılımını sağlayacak mekanizmalar oluşturulmalı; hukuksuz biçimde KHK’lerle ihraç edilen sağlık çalışanları göreve iade edilmeli; barış ve toplum sağlığı ilişkisi doğrultusunda sağlık alanı karar süreçlerinde söz sahibi olmalıdır.

Günün Diğer Haberleri