Dersim’in önemli sözlü kültür ve şiir temsilcilerinden Weliye Uşene İmami’nin (Veli Kutan) Peter Köyü’ndeki mezar yeri, araştırmacı yazarlar ve gönüllüler tarafından gerçekleştirilen yaklaşık 3 saatlik yürüyüşün ardından tespit edildi. İmami’nin mezar yerini, köyden 1981 yılında ayrılan ve 45 yıl sonra ilk kez Peter Köyü’ne dönen akrabası Hüseyin Yalnız gösterdi.
Dersim’in sözlü kültür geleneğinde önemli bir yere sahip olan şair Weliye Uşene İmami’nin Peter Köyü’ndeki mezar yeri yıllar sonra tespit edildi.
Dersim Yazarlar Birliği’nden araştırmacı yazar Cemal Taş, araştırmacı yazar Şahin Çiçek ve bir grup gönüllü, Weliye Uşene İmami’nin mezar yerini belirlemek amacıyla Peter Köyü’ne gitti. Yaklaşık 3 saat süren zorlu tırmanışın ardından İmami’nin mezarının bulunduğu bölgeye ulaşıldı.
Çalışmaya katılanlar arasında Hüseyin Yalnız da yer aldı. Yalnız, Weliye Uşene İmami’nin ailesiyle akrabalık bağı bulunan ve şairin mezarının yerini bilen isim olarak mezar alanını gösterdi.
45 yıl sonra köyüne döndü
Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri ise Hüseyin Yalnız’ın 45 yıl sonra Peter Köyü’ne dönmesi oldu. Yalnız, 1981 yılında ayrıldığı köyüne 2026 yılında ilk kez geldi. Yıllar sonra çocukluğunun ve ailesinin yaşadığı topraklara dönen Yalnız, aynı zamanda ailesinin geçmişine ilişkin önemli bir hafızanın yeniden ortaya çıkarılmasına tanıklık etti. Yalnız’ın annesinin amcasının oğlu olan Weliye Uşene İmami’nin mezarının yerini de Yalnız gösterdi.
Köye tabela ve harç taşıdılar
Gönüllüler tarafından Peter Köyü’ne tabela ve harç malzemeleri taşındı. Yaklaşık 3 saatlik tırmanışın ardından ulaşılan noktaya üzerinde “Weliye Uşene İmami - Veli Kutan” yazılı tabela dikildi. Çalışmayla yalnızca bir mezarın yeri işaretlenirken, aynı zamanda Dersim’in sözlü kültür tarihinde önemli bir yere sahip bir şairin hafızadaki yerinin de görünür hale getirilmesi amaçlandı.
Dersim’in önemli şairlerinden biri
Weliye Uşene İmami, Dersim’in geleneksel sözlü kültüründe önemli yere sahip şairler arasında gösteriliyor. Weliye Uşene İmami’nin sanatının en önemli yönlerinden biri, Dersim’in yakın tarihindeki kırımların, kayıpların ve toplumsal travmaların sözlü kültür yoluyla aktarılmasında oynadığı rol oldu.
Araştırmacı Cemal Taş’ın çalışmalarında da İmami’nin 1937-38 dönemine ilişkin tanıklıkları ve ağıtları kayıt altına alınmış durumda. Taş’ın derlemelerinde, Weliye Uşene İmami’nin ailesinden kişilerin de 1937-38 sürecinde yaşanan olaylarda hayatını kaybettiği ve İmami’nin bu olayların tanığı olarak ağıtlar yaktığı aktarılıyor.
Bu ağıtlar, yalnızca bir şairin kişisel acısını değil, Dersim toplumunun yaşadığı travmanın sözlü hafızada nasıl taşındığını göstermesi açısından da önem taşıyor.
İmami’nin eserlerinin önemli bir bölümü yazılı olarak günümüze ulaşmadığı için onun şiirleri ve kılamları, sözlü aktarım ve araştırmacıların yaptığı derlemeler sayesinde bugüne taşındı.
Mezarı, sözlü hafızanın izinde bulundu
Peter Köyü’nde gerçekleştirilen çalışma bu açıdan yalnızca bir mezar yerinin tespiti olarak değerlendirilmiyor.
Yıllar önce köyden ayrılmış bir kişinin aile hafızasında taşıdığı bilgi, araştırmacıların çalışması ve gönüllülerin çabasıyla yeniden görünür hale getirildi.
Hüseyin Yalnız’ın 45 yıl sonra köyüne dönerek akrabası Weliye Uşene İmami’nin mezar yerini göstermesi, kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü hafızanın önemini de ortaya koydu.
Çalışmayla birlikte Dersim’in önemli şairlerinden Weliye Uşene İmami’nin adı, doğup yaşadığı ve eserleriyle hafızasında önemli izler bıraktığı coğrafyada yeniden görünür hale getirildi.
Peter Köyü’ndeki çalışma, bir mezarın yerinin belirlenmesinin ötesinde, Dersim’in sözlü kültürünün önemli temsilcilerinden birinin yaşamının ve eserlerinin gelecek kuşaklara aktarılması açısından da anlam taşıyor.