Dersim Son Dakika Haber - Dersim Ekspres Gazetesi
HV
16 NİSAN Salı 20:32

Munzur Vadisi, Türkiye’nin ilk 100 jeolojik miras alanı içine alındı

Türkiye’nin en önemli jeolojik mirası ve anahtar jeolojik alanları belirlendi. Munzur Vadisi de Türkiye’nin ilk 100 jeolojik miras alanı içine alındı.

ÇEVRE
Giriş Tarihi : 26-03-2024 13:33   Güncelleme : 26-03-2024 13:41
Munzur Vadisi, Türkiye’nin ilk 100 jeolojik miras alanı içine alındı

14 Mart 2024 tarihinde gerçekleştirilen “Ulusal ve Uluslararası Görünürlük İçin Türkiye’nin En Önemli 100 Jeolojik Mirası ve Anahtar Jeolojik Alanlarının Belirlenmesi Çalıştayı Sonuç Bildirgesi” yayınlandı.

2021 yılında UNESCO tarafından alınan karar çerçevesinde dünyanın sahip olduğu jeoçeşitliliğin korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla başlatılan ve ilki Uluslararası Jeoloji Bilimleri Birliğin (IUGS) öncülüğünde 2022 yılında açıklanan “Dünyanın En İyi 100 Jeolojik Miras Alanı“ seçiminden sonra bu yıl da ikinci yüz en iyi jeolojik miras alanı ile anahtar jeolojik alanın belirlenmesi amacıyla Ağustos-2024 tarihinde Güney Kore’de gerçekleştirilecek olan Dünya Jeoloji Kongresinde belirlenecek 2`nci yüz en iyi dünya jeolojik miras alanı ile anahtar jeolojik alanların belirlenmesi amacıyla UNESCO Türk Milli Komisyonu, MTA Genel Müdürlüğü, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, Jeolojik Mirası Koruma Derneği (JEMİRCO) ile Jeoloji Mühendisleri Odası tarafından ortaklaşa gerçekleştirilen 14 Mart 2024 tarihinde gerçekleştirilen “Ulusal ve Uluslararası Görünürlük İçin Türkiye’nin En Önemli 100 Jeolojik Mirası Ve Anahtar Jeolojik Alanlarının Belirlenmesi Çalıştayı Sonuç Bildirgesi” yayınlandı.

JEOLOJİK MİRAS ÇALIŞTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ ŞÖYLE:

“Ulusal ve Uluslararası Görünürlük İçin Türkiye’nin En Önemli 100 Jeolojik Mirası ve Anahtar Jeolojik Alanlarının Belirlenmesi Çalıştayı” 14 Mart 2024 günü, MTA Kültür Merkezi Sadrettin Alpan Salonu’nda, 210 doğaseverin katılımı ile coşku içinde gerçekleştirildi.

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu (UTMK), Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü (TVK), TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO) ve Jeolojik Mirası Koruma Derneği (JEMİRKO) tarafından ortaklaşa düzenlenen çalıştayın katılımcıları üniversite, kamu, özel sektörden başta jeoloji mühendisleri olmak üzere harita mühendisleri, coğrafyacılar, mimarlar, şehir plancıları, peyzaj mimarları, öğretmenler, maden mühendisleri ve profesyonel turist rehberleri idi. Türkiye’nin uzak yakın çeşitli illerinden gelendoğaseverlerin çalıştaya gösterdikleri büyük ilgi, jeolojik mirasa verilen değer kadar, düzenleyici kuruluşlara güven ile birlikte jeolojik koruma alanındaki boşluğu göstermiş, açılış konuşmalarında ve bireysel değerlendirmelerde bu husus dile getirildi.

Türkiye’nin zengin jeolojik çeşitliliği ve büyük jeolojik mirası, bir milyar yıla yaklaşan uzun jeolojik geçmişinin sonucudur. Ülkedeki bu jeolojik zenginlik ve uzun geçmiş, kıtalar ile mukayese edilebilecek düzeydedir. Enginleri ve yükseltileri oluşturan kayaların içinde eski kıtaların ve okyanusların kalıntıları bulunduğu gibi, çok sayıda dağ oluşumlarının izleri de yer almaktadır. Bu uzun jeolojik süreçte karalarda ve sularda çok geniş canlı yaşamı doğmuş ve yok olmuştur, kalıntılarını fosiller olarak görüyoruz. Son beş altı milyon yıllık yakın geçmişte ise ülkemizin bugünkü morfolojik iskeleti şekillenmiş, endüstriyel hammaddeleri, volkanik dağları, mağaraları, kanyonları, kısaca bütün yeryüzü şekilleri ortaya çıkmıştır. Yerbilimcilerin uzun araştırmalarla ortaya koyduğu ülkemizin bu muhteşem jeolojik mirası, yerel yönetimler ve vatandaşlarımızca da fark edilmeli, korunmalı, jeoturizm ve jeopark konusu edilerek kalkınmada yararlanılmalıdır. Jeolojik miras, yok olduğunda bir daha asla yerine konulamayan doğal zenginliklerdir. Yerkürenin geçmişini ortaya koymasının yanında doğal afetleri tanıma, iklim değişikliğine uyum gibi küresel sorunlara cevaplar taşımakta, bu yüzden UNESCO ve diğer uluslararası kurumlar tarafından desteklenmektedir. Uluslararası Yerbilimleri Birliği (IUGS) “Dünyanın En Önemli 100 Jeositi Listesi” projesini başlatmış, Kapadokya ve Pamukkale’nin içinde olduğu birinci grubu 2022’de ilan etmiş, ikinci yüzlük liste bu yıl Ağustos ayında açıklanacaktır. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), “Uluslararası Anahtar Jeolojik Alanlar”ı seçmek ve ortaya çıkacak yerleri dünyaya tanıtmak için başvuru ölçütlerini tamamlanmak üzeredir. Türkiye adı geçen uluslararası projelere uzak kalamayacağını bu çalıştay ile göstermiştir. Çabalar ve varılmak istenen sonuç, dünyanın bu önemli projelerinin parçası olmaktır. Çalıştayda ülkemizin önde gelen jeolojik zenginlikleri, “jeolojik miras” ve “anahtar jeolojik alan” olarak seçilmiş ve tercih sırasına konulmuştur. Listelerde yer alma şartı uluslararası yayınlara ve tezlere konu olmalarıdır. Anahtar Jeolojik Alanlar ile Jeolojik Miraslar birbirlerinin alternatifi değil, farklı projelere adaylık şartları gözetilerek belirlenmiştir. Yeni alanların listeye eklenmesi için çalışmalar sürdürülmelidir.

Çalıştayda listelerin ortaya çıkışını takiben yapılan değerlendirmeler iki husus üzerinde yoğunlaşmış olup ilgililere çağrı nitelindedir. Birincisi dar alanlardan başlayarak, kasaba, ilçe, il ve ülke düzeyinde jeolojik miras envanterlerinin ilgili kamu kuruluşları, meslek örgütleri ve sivil toplum desteği ile güvenilir şekilde ortaya çıkarılmasıdır. İkincisi ve önceki kadar değerli olan jeolojik mirasların tescili ve korunması için yerel yönetimlerin katkıları ile gerekli önlemlerin alınması ve bu konuda gerekli yasal düzenlemelerin yapılmasıdır. Doğa, tek tek fertlerin ve ilgili bütün tarafların katkıları korunur, korundukça da geleceğe güvenimiz artacaktır.

TÜRKİYE’NİN EN ÖNEMLİ JEOLOJİK MİRASLARI / JEOSİTLERİ LİSTESİ VE SIRALAMASI

JEOSİTLER / JEOLOJİK MİRAS – GENEL SIRALAMA

1 Kapadokya ve yer şekilleri, Nevşehir, Aksaray, Niğde

2 Pamukkale, Denizli

3 Nemrut Kalderası, Bitlis

4 Salda Gölü, Burdur

5 Lületaşı ve yatakları, Eskişehir

6 Meke Maarı, Karapınar- Konya

7 Kula insan ayak izleri, Manisa

8 Oltu Taşı ve yatakları, Erzurum

9 Denizli travertenleri ve Homo erectus bulgusu

10 Çamlıdere (Ankara) silisleşmiş ağaçları

11 Ihlara vadisi, Aksaray

12 Kızılcahamam Güvem bazalt sütunları, Ankara

13 Nallıhan K-Pg sınırı fosilli kıyı kumtaşları, Ankara, Bolu

14 Tuzluca Gökkuşağı kayaları ve Tuz Mağarası, Iğdır

15 Kleopatra Plajı oolitleri, Muğla

16 Kekova batık kenti, Antalya

17 Patara kumsal kumulları, Muğla

18 Spildağ yastık lavları, Manisa

19 Güvem Beşkonaklar balık ve yaprak fosilleri, Ankara

20 Karaca Mağarası, Gümüşhane

21 Ballıca Mağarası, Tokat

22 Dev memeli Baluchatherium ve yatakları, Çankırı

23 Yenikapı Holosen kesiti, antik liman ve ayak izleri, İstanbul

24 Derik Prekambriyen andezitleri (en eski volkanitler), Mardin

25 Cennet-Cehennem çöküntü dolinleri, Mersin

26 Köserelik-Bağlum Ammonitiko rosso fasiyesi, Ankara

27 Dim Mağarası, Alanya, Antalya

28 Valla Kanyonu, Kastamonu

29 Menderes masifi Çine Yatağan Kor Kompleksi, Muğla, Aydın

30 Altınbeşik Mağarası, Antalya

31 Sofular mağarası, Zonguldak

32 Çayraz formasyonu (Eosen) ve nummulit mezarlığı

33 Uludağ; mineral ve maden yatakları ile buzul şekilleri, Bursa

34 Ulubey Kanyonu, Uşak

35 Messiniyen Tuzluluk Krizi Jipsleri, Adana

36 Hazro Antiklinali, Hazro- Diyarbakır

37 Kazdağı Masifi, Çanakkale, Balıkesir

38 Paşalar Memeli Fosil Yatağı, Bursa

39 Munzur Vadisi, Tunceli

40 Gondvana Hırnasiyen Buzul Çökelleri, Sarız, Kayseri

41 Neotetis adayayı volkanitleri-Yemişliköy (Hisarköy ve Çambu koyu), Kastamonu

42 Tuz Gölü, İç Anadolu, Ankara, Konya

43 Saklıkent Kanyonu, Muğla

44 Güzelcehisar Üst Kretase sütun yapıları, Bartın

45 Karasal Pleyistosen istifi, Muş, Bitlis

46 Çanakkale boğazı, Çanakkale

47 Vanadokya-Başkale yerşekilleri, Van

48 Van Gölü ve mikrobiyolitleri

49 Obsidyen yatakları: Göllüdağ, Sarıkamış, Adilcevaz, Bingöl, Rize (Çağırankaya)

50 Göksu deltası, Mersin

51 Bafa Gölü, Aydın, Muğla

52 Horma Kanyonu, Kastamonu

53 Yedigöller milli parkı ve Heyelan gölleri, Bolu

54 Olimpos’un sönmeyen alevi, Çıralı, Antalya

55 Sinop Pleyistosen plaj kayaları

56 Tavas Oligo-Miyosen Molası, Denizli

57 Akdeniz Yalı Taşları, İskenderun

58 Alanya eklojitleri, Antalya

59 Küfeki taşı (İstanbul'un Miras taşı)

60 Aşağı Gökdere Ammonitico-Rosso fasiyesi, Gümüşhane

61 Seben Hocaş Silisleşmiş ağaç fosilleri, Bolu

62 Orta Sakarya, İzmir-Ankara-Erzincan Kenet Kuşağı

63 Karanlık Kanyon, Kemaliye, Erzincan

64 İstanbul boğazı

65 Dupnisa Mağarası, Kırklareli

66 Dursunlu Memeli Fosil Yatağı, Akşehir, Konya

67 Şile eolinitleri, İstanbul

68 KAF İsmetpaşa Tren İstasyonunda Krip

69 Vitesliçeşme yastık lavları, Kırıklale

70 Gölcük Maarı, Isparta

71 Van Gölü taraçaları ve deformasyon yapıları

72 Altınboynuz, Haliç, İstanbul

73 Antik mermer ocakları (Kuşini, Belevi, Selçuk, Marmara adası, İscehisar)

74 Büyük Menderes deltası

75 Çankırı Tuz Mağarası

76 Kızkumu kıyı oku, Muğla

77 Antik maden ocakları (Keban, Gümüşhane, Küre, Demirköy)

78 Emet Borat yatakları, Kütahya

79 Mazıdağ Mesozoyik fosfat yatakları, Mardin

80 Kızılırmak ve deltası, Samsun

81 Tortum şelalesi, Erzurum

82 Balya antik maden işletmesi, Balıkesir

83 Gökçeada Silisleşmiş ağaç fosilleri

84 Ayvaini Mağarası, Nilüfer Bursa

85 Erzurum-Oltu yolu gökkuşağı kayaları

86 Granit Sütunları, Kestenbol- Çanakkale

87 Manavgat Nehri ve Şelalesi, Antalya

88 Hereke Pudingleri (Triyas), Kocaeli

89 Çayırlı demir yatağı (Kontakt metamorfizma)

90 Gökçeada Yıldız Koyu doğal heykelleri

91 Cilo Dağları buzul gölleri, Hakkâri

92 Köprülü Kanyon, Antalya

93 Çukurova kaliş ve kireç kabukları, Adana

94 Dipsiz Göl Jura Ağaç fosilleri

95 Hasanlar köyü dev eksfoliasyonları

96 Lefke Taşı; Osmaneli'ndeki eski taş ocakları (Miras taşı), Bilecik

97 Ilgarini Mağarası, Kastamonu

98 Tarihi Bazda taş ocakları, Urfa

99 Alidamı ve Hakimhan Rudist yığışımları, Adıyaman, Malatya

100 Aygör Maarı ve Gölü, Süphan Dağı eteği, Van

101 Tombolo (Sinop, Erdek, Kefken)

102 Üst Devoniyen-Alt Karbonifer Yaşlı Tefra (K-Bentonit) Seviyeleri, KB Türkiye, Bartın

103 Avanos Kızılırmak taraçaları, Nevşehir

104 Sinap tepe ve Kayıncak tepe Memeli Fosil Yatağı

105 Cendere antiklinali, Adıyaman

106 Levent vadisi ve mağaraları, Malatya

107 Seyhan-Ceyhan Deltası, Adana

108 Kilop hardground ve Neptüniyen daykları, Gümüşhane

109 Antalya travertenleri

110 İznik Gölü, Bursa

111 Elmalı polyesi, Antalya

112 Manisa fay aynası

113 Olistostrom (Nallıhan, Çördük, Elmadağ)

114 Ekonomik Linyit yatakları (Soma, Çayırhan, Elbistan, Yatağan)

115 Gediz deltası, İzmir

116 Çal Mağarası, Trabzon

117 Beşkonak-Selge Taş Ormanı Köprüçay Havzası, Antalya

118 Çavuşlar obsidiyen atölyesi, Bingöl

119 Kaya mezarları Güldere vadisi, Karaman

120 Doğal afet nedeniyle yer değiştiren kent: Palu-Elazığ

121 Ece koyu (Saros Körfezi) ideal türbidit istifi, Çanakkale

122 Mucur çarpma krateri parçaları, Kırşehir

123 Acıgöl ve Kalecitepe Maarı, Nevşehir

124 Nargölü Maarı, Nargölü, Aksaray

125 Gökgöl Mağarası, Zonguldak

126 Eğirdir Pleyistosen kolüvyon istifi

127 Kantaşı Nemrutbaşı lav akması, Tatvan, Bitlis

128 Bartın Taşkömürleri, Bartın

129 Beyşehir Gölü, Konya

130 Balık Gölü (volkanik kontrolü göl), Taşlıçay-Ağrı

131 Tuzlukçu ovası (eski göl düzlüğü), Konya

132 Kurum Vadisi-Gümüşhane

133 Gideros koyu, Kastamonu

134 Manyas Gölü, Balıkesir

135 Zeytintaşı Mağarası, Serik, Antalya

136 Alacağızı Karboniferi (Taşkömürü yatağı), Zonguldak

137 Güldere (Karaman) Vadisi ve Kaya Mezarları

138 Petrollü Kumtaşları, Adıyaman

139 Hasretdağı türbidit kanalları, Baskil, Elazığ

140 Cumayanı Mağarası, Zonguldak

141 Akşehir Gölü, Konya

142 Ermenek Kaya Mezarları, Karaman

143 Ağaçbaşı Turbalığı-Trabzon

144 Cihanbeyli obruk platosu, Konya

145 Ulus Alıçlı Köyü Megabreşleri, Bartın

146 Barma Turbalığı-Trabzon

147 Korucuk Köyü Devoniyen-Karbonifer Brachiopoda faunası

148 Mekece-Osmaneli yolu Kretase-Eosen açılı diskordansı, Bilecik

149 Gilindire Mağarası, Aydıncık, Mersin

150 K-Pg Geçişi, Şahinkaya Üyesi, Trabzon

151 Priaboniyen’in Referans Kesiti, Kovancılar, Elazığ

152 Karapınar Kumulları, Konya

153 Telçeker Heyelanı (Nuh’un Gemisi) Doğubayazıt, Ağrı

154 Uluabat Gölü, Bursa

155 Karasal Pleyistosen istifi, Muş, Bitlis

156 Sapanca Gölü, Kocaeli, İzmit

157 Tuluntaş Mağarası, Gölbaşı, Ankara

158 Çatak kanyonu, Kastamonu

159 Köprüçay Kanyonu, Isparta, Antalya

160 Yeşilırmak ve deltası, Samsun

161 Sakarya nehri ve deltası, Sakarya

162 Devrekani K-Pg geçiş istifi

163 Çora Maarı, İncesu, Kayseri

164 Kocaeli penepleni, Kocaeli

165 Zindan Mağarası, Isparta

166 Rupeliyen, Şattiyen Referans Kesiti, Develi, Malatya

167 Akyatan Lagünü, Adana

168 Kocasu Deltası, Bursa

169 Gökpınar Gölü, Gürün, Sivas

170 Suğla Gölü (göl-ova polyesi) Seydişehir-Konya

171 Yerköprü şelalesi, Hadim- Konya

TÜRKİYENİN EN ÖNEMLİ ANAHTAR JEOLOJİK ALANLARI LİSTESİ VE SIRALAMASI

SIRA ANAHTAR JEOLOJİK ALANLAR- GENEL SIRALAMA

1 Kapadokya İgnimbiritleri

2 Kuzey Anadolu Fay Zonu

3 Nemrut Yanardağı, Bitlis

4 Ağrı Dağı stratovolkanı

5 Narman Kırmızı Mutluluk Vadisi-Pliyosen

6 Mut Miyosen Havzası

7 Doğu Anadolu Fay Zonu

8 Van Gölü

9 Hasandağı (Aksaray) stratovolkanı

10 Kaçkar Buzul alanları

11 Çerkeş-Gerede arası KAF yapıları

12 Menderes Masifi

13 Hazar Gölü çek-ayır havzası

14 Erciyes Dağı (Kayseri) stratovolkanı

15 Karacadağ-Diyarbakır lav platosu

16 Değirmentaş-Halevikdere Paleozoyik istifi

17 Orta Anadolu granitleri

18 Batı Karadeniz bölgesi (Bartın – Kastamonu) Karasal Çakraz For.

19 Likya napları

20 Eşen Neojen havzası

21 Andırın Neojen Havzası

22 Alaşehir Sıyrılma fayı (detachment fault)

23 Üst Jura- Alt Kretase Toros karbonat platformu

24 Kocaeli Triyası

25 Pull-apart havza volkanitleri-Erzincan

26 Nallıhan Mezozoyik kireçtaşları kıvrımları

27 Ecemiş Fayı

28 Bitlis Çarpışma Kuşağı

29 Aladağlar buzul alanı

30 Konya ovası (Pleyistosen Konya gölü)

31 Şırnak asfaltitleri

32 Alaşehir Grabeni

33 Tortum vadisi kıvrımlı yapıları

34 Hafik (Sivas) evaporit karstları

35 Kızıldağ Neotetis ofiyolit dizisi

36 Bitlis Masifi

37 Kırkkavak Fayı

38 Kırşehir Masifi

39 Bartın –Amasra Aharlar köyü açısal uyumsuzluk

40 Göllü Dağı volkanik kompleksi (Kayırlı mevkii)

Dersim EkspresDersim Ekspres

YORUMLAR