1) Muharrem orucu geleneği; Şiilik’tir.

Doğrusu; Hayır, Şii’lerde böyle bir oruç yok. Günümüzde Muharrem Orucu geleneği Aleviler’e özgüdür.

2) 12 İmamlar, Kerbela’da katledilmiştir.

Doğrusu; Kerbela’da katledilen Hz. Hüseyin’dir. Diğer İmamlar, ya zindanda ya da zehirletilerek katledilmiştir.

3) 12 İmam; Camii İmamı’dır.

Doğrusu; Buradaki “İmam” tabiri “Önder ve Rehber” anlamındadır. 12 İmam tabiri; 12 Önder; 12 Rehber diye çevrilebilir. Bugün “İmam” sözcüğü anlam daralması yaşamıştır. Ancak 12 İmam tabiri Hz. Ali ve Hz. Fatima soyundan “Tarihsel-inançsal” önderleri tanımlamak için zamanla lügata yerleşmiştir.

4) 12 İmam İnancı, Safeviler ile birlikte Alevi İnancında başat olmuştur.

Doğrusu; 12 İmam İnancı esasen İslam Siyasal Tarihi içinde Politik Protestan bir sosyal adalet Siyasetinin iz düşümüdür. “12 İmam” tabiri resmî düzeyde ilk kez Deylemli Büveyhiler tarafından kullanılmıştır. Büveyhiler ile Safeviler arasında 400-430 sene arasında bir zaman dilimi vardır. Dolayısıyla Safeviler’den çok daha önce “12 İmam/Önder” kimliği politikleşmiştir.

5) 12 İmam hepsi aynı dönemde yaşamıştır.

Doğrusu; İlk İmam/Rehber Hz. Ali’dir. Son 12. Rehber; Mehdi’dir. İlk ve son imam arasında 207 yıllık bir zaman vardır. 12 Iman’ın yaşam aralıkları 207 yıllık bir süreçtir.

6) 12 İmam Döneminde “Muharrem Orucu” yoktu.

Doğrusu; Taberi Tarihinde “Ramazan Orucu” ortaya çıkmadan önce “Muharrem Orucunun” olduğu yazılıdır. Dolayısıyla 12 İmam’ın yaşam dönemlerinde “Muharrem Orucu” yoktur, denilemez.

7) 12 İmam şeriatçıdır.

Doğrusu; 12 İmamlar’ın yaşamları Emevi ve Abbasi idaresinde şehirlerde geçmiştir. Şehir hayatında hakim dinsel nizam Şeriat’tır. Hiç biri köyde veya kırsalda yaşamıyordu. Ancak 12 İmamlar’ın çevresinde oluşan öğrenci topluluğu içerisinde İslam’ın Şeriat hükümlerini dahi kaldırabilecek pek çok dinsel grup ortaya çıkmışsa; Karmatiler, Bilgelik Kardeşleri, Mutezeli, Ismaili’lik… Burada bir ezber bozuluyor demektir. 12 İmamlar’ın etrafında zamanla gelişen sosyal ve siyasal hareketlerin İslam’ın Şeriat’a karşı çeşitli dönemlerde ki Protestan çıkışlarını göz ardı etmemek gerekiyor. İsmaili Hareketin bizatihi kaynağı İmam Cafer Sadık’ın hanesi, bu haneden olan oğlu İsmail değil mi? Daha pek çok soru sorulabilir.

8 ) 12 İmam İnancı doktrini hiç değişmemiştir.

Doğrusu; Ben değiştiği kanaatindeyim. Zaman içerisinde bu inançsal doktrin Alevilik ve Şiilik gibi iki ayrı inançsal dünyaya bölündü. Alevilik, Kur’an bazlı Şeriatı kabul etmedi. Şiilik ise Kur’an bazlı Şeriatı, müçtehidlik şerhi ile kabul etti.

9) İslam’dan önce Muharrem orucu yoktu.

Doğrusu; Muharrem orucu, İslam’dan önce Yahudiler arasında vardı. Taberi başta olmak üzere tarihsel kaynaklara bakılabilir.

10) Alevilik, İslam’ın bir mezhebidir.

Doğrusu; Alevilik, teolojik (tarihsel demiyorum) olarak İslamiyetle benzer yanlarına karşın ayrı bir dinsel grup olarak tanımlanabilecek şekilde İbrahim İnançlarla güçlü etkileşimi olan insan-doğa-güneş merkezli bir dinsel grup olmayı da hak etmeyi tartışabilmeli.

11) 12 İmam camiye gitti.

Doğrusu; 12 İmam’ın yaşadığı 207 yıllık dönemde cami ve mescitler; Emevi ve Abbasi propaganda merkezleriydi. Bu camii-mescit merkezlerde İsmailik, Karnatilik, Bilgelik Kardeşliği gibi inançlar ortaya çıkmadığına göre Hz. Hüseyin’den sonraki İmamlar’ın takiye yapmak suretiyle Batini İnanca destek veya kaynak oldukları düşünülebilir.

12 ) 12 İmam İnancını, Aleviler zorla kabul etti.

Doğrusu; Bu inançsal doktrin Deylemli Büveyhiler döneminde politik olarak kabul gördü. Bu inançsal doktrin kabul edildiğinde İslam dünyası içinde hakim nüfus Emevi ve Abbasi Müslümanlarıydı. Azınlık olarak kalmak için neden bunu kabul etsinler? Aleviler bu doktrini zorlama olmadan ve kendi istekleri ile kabul ettiler. Azınlık olmayı kabul ettiler. Can ve Mal güvenliklerini tehlikeye attılar. Burada gözü kara bir sahiplenme var. Politik bir duruş var.

Araştırmacı-Yazar

Cihan Söylemez