İnternet üzerinden sorduğumuz sorulara Sayın Öner’in verdiği cevapları, siz takipçilerimizle paylaşmak istedik.
Dersim Ekspres: Ergüder Bey, öncelikle Dersim Ekspres Gazetesi adına size çok geçmiş olsun dileklerimiz ileterek başlamak istedik.
Ergüder Öner: Çok çok teşekkür ederim. Hastalığım sürecindeki ilgi ve alakanızdan dolayı ayrıca teşekkür etmek istiyorum.
Dersim Ekspres: Hastalığınıza ilişkin kısa bir bilgi verir misiniz? Çünkü sizin sağlık sorununuzla ilgili çok fazla insanın bilgisi yok. Çoğu kişi sizi Dersim’de İklim Gazetesi le tanımıştı. Gazete, sizin yaşadığınız sağlık sorunları nedeniyle yayın hayatına nokta koymak zorunda kalmıştı.
Ergüder Öner: 2021 yılı benim için kara ve tabiri caizse lanetli bir yıl oldu. Yılın başlangıç aylarında pandemiden dolayı çok sevdiğim birinci derecede yakınlarımı kaybettim. Bu acıları yaşarken aynı yılın Eylül ayında bir sabah kalktığımda; daha doğrusu uykudan uyandığımda sol elim, kolum ve de ayağımın hareket etmediğini gördüm. Beyne pıhtı atması sonucunda felç geçirmişim. Aylarca yatalak durumda yaşama devam ettim. Daha sonraları ise ancak evin içinde tek elimi ve ayağımı kullanarak beş yıldır yaşam mücadelemi devam ettirmeye çalışıyorum. Beş yıldır dört duvar arasında yaşama tutunmaya çalışıyorum desem yeridir.
Hastalığımla birlikte benim için çok değerli ve sevgilim olan Dersim'de İklim Gazetesi de yaşama nokta koymak zorunda kaldı. 2003 yılından 2016 yılına kadar düzenli çıkarttığımız ve yine hastalıklar nedeniyle 2016 yılından sonra yayımı aksaklığa uğrayan bu aylık gazete, 2021 yılında benden önce yaşama son noktasını koymuş oluyordu. Dersim'de İkim Gazetesi’nin yayım sürecinde senin de çok emeğin ve katkın olmuştu. Senin bu özverili tavrını ve katkını hiçbir zaman unutamam.
Dersim Ekspres: Hastalık sürecinde yaşadığınız tüm zorluklara karşın kitap çıkardınız. Buna ilişkin konuşmak isteriz.
Ergüder Öner: Az önce de bahsettiğim gibi aylarca yaşam mücadelesi verirken, fiziksel olarak engelli olmama karşın, zihinsel olarak hiç bir sıkıntımın olmaması benim için büyük moral kaynağıydı. Moralin yüksek olması, insanın yaşama tutunmasını da olumlu olarak etkiliyor. Yaşama tutunma arzusu ve direnci beyinde daha önceleri kayıt altına alınmış duygu ve düşüncelerin de pratiğe yansımasını teşvik etti.
Her insanın beyinde kayıt altına aldığı çok bilgi, olay, anı, gözlem gibi birikimleri mevcuttur. Bu birikimler yazılı hale gelmediği sürece hiç bir anlam ve önem ifade etmez. Zira o kişi öldüğünde hafızasında kayıtlı bilgiler de yok olur.
İnsanoğlu tüm canlılar gibi ölümlüdür. Bir gün gelir, yaşam sonlanır. Yaşam süreci aslında çok kısa. Yaşamın kargaşası içinde bu kısa sürecin hiç bitmeyeceğini sanıyorsunuz. Bu aldatmaca algısıyla çok şeyi hep öteler, ıskalarız. Benim de uzun süreden beri beynimde yazılı olan çok düşünce ve yorumların yazılı hale getirilmesine karar verdim.
Meyve ağaçları kuruyacağını; yani ölümün yaklaştığını hissettiğinde normal mevsimin dışında güz ayları da olsa çiçek açarlar. Çiçek açmalarının nedeni geriye bir şey bırakmak. Neslini devam ettirmektir. Bu olgu da bende kamçılayıcı, teşvik edici bir örnek oldu.
Dersim coğrafyası, tarihin birçok döneminde çok acıların yaşandığı acılı bir bölgedir. Bu coğrafyanın insanı dertli, dağı, taşı, toprağı, ağacı, hayvanı, suyu, ırmağı dertli. Bu dertli, acılı coğrafyada yaşanmış onlarca hikaye var.
Bu hikayelerden biri de Keban Barajı'nın faaliyete geçmesiyle birlikte yaşanmış ve halen yaşanmakta olan olayları anlatan "Pertek’in Önü Kelek" kitabı. Hafızamda kayıtlı olayları bu kitapla yazılı hale getirmiş oldum.
Tarihçiler, yazarken, M.Ö. (Milattan Önce) veya M.S. (Milattan Sonra) ibaresini kullanır, bu zaman dilimine göre yaşananları ve olayları yazarlar.
1974 yılında Keban Barajı’nın su tutması sonucunda oluşan baraj gölünün suları altıda kalan Pertek Köprüsü de Pertek ilçesinin miladı olmuştur.
Çok eski tarihsel geçmişe sahip Pertek; 1974 yılından sonra haksız bir şekilde açık cezaevine dönüşmüştür. Güneyi, kuzeye bağlayan Pertek Köprüsü 1939 yılından, 1974 yılına kadar sadece bir köprü olarak değil, Dersim coğrafyasının eli, kolu olmuştu. 1974 yılında Keban Barajı’nın külfetini, zahmetini ve çilesini sadece Pertek değil, Çemişgezek ve Hozat halkı da çekmiş ve çekmeye devam etmekte.
Barajın faaliyete geçmesinin üzerinden 51 yıl geçti. Köprüsü elinden alınan ve mağdur edilen Pertek ve tüm Dersim halkının ortak feryadı ve çığlığını duyurmak için tek elle de olsa bu romanı yazdım. Beş yıldır felç halimle yazdığım bu kitabının başta Pertekliler olmak üzere tüm Dersim halının çığlığının duyulmasına vesile olmasını isterim.
Dersim Ekspres: Kitapta bahsettiğiniz kahramanlar isimleri dahil gerçek kişiler mi?
Ergüder Öner: Evet. Kitapta olaylarla birlikle yaşanılan her şey gibi, o olayları yaşayan kişiler de gerçek isimlerdir. O insanları, gerçek isimleri dışında isimlere anmak yanlış olurdu.
Dersim Ekspres: Kitapta anlatılan olaylar, yaşananlar yetmişli yıllara ait. Ancak bazı insanlar yaşananları bugünün koşullarına göre değerlendirip yorum yapıyor. Bu konuda siz neler demek istersiniz?
Ergüder Öner: Çok güzel bir soru sordunuz. Bununla ilgili bana da sorular geliyor. Açıklama fırsatını verdiğiniz için ayrıca teşekkür ederim.
Dediğiniz gibi kitapta anlatılanlar elli yıldan fazla bir zaman önceye ait. Başka bir deyişle aradan elli küsur yıl geçmiş. Bazıları yazılanları, anlatılanları bugünkü koşullara göre değerlendirip yorumlamaktalar. Oysa elli yıl öncesi anlatılan ve yazılanların geçtiği yerler, bugünkü gibi değillerdi. Doğa, çevre, kentler, toplumlar, insanlar sürekli bir değişim ve dönüşüm içindedirler. Elli yıl önceki Pertek olsun, Dersim coğrafyası olsun çok yer sosyolojik, demografik, siyasal ve ekonomik olarak çok farklıydı. Bu nedenle olayları ve anlatılanları yaşandığı döneme göre değerlendirmek gerekir.
Dersim Ekspres: Kitapta anlatılan tüm olaylarda çevreye, doğaya, ağaca, kuşa da ayrıntılı yer vermişsiniz. Bu konuda vermek istediğiniz mesaj neydi?
Ergüder Öner: Çok doğru. Bir coğrafyada bir olay yaşandığında, yaşananlardan sadece insanlar etkilenmiyor. O coğrafyadaki canlı varlıklar da etkilenmiş oluyor. Sadece canlı varlıklar değil, cansız varlıklar da etkileniyor. Çoğu insan, dağı, taşı, toprağı cansız varlık olarak görür. Ben tam aksi düşüncedeyim. Dağlar, taşlar ve toprak da canlı varlıklardır. Canlı varlıklara can veren bu nesneler canlı yaşamın ana kaynağıdır. Onlara cansız varlık gözüyle bakmak çok yanlış olur.
Bu bakış açısıyla, Keban Baraj Gölü sonrası gelişmelerden sadece insanlar değil, ağaçlar, kuşlar, sular, hava toprak da olumsuz olarak nasibini aldı ve halen de almaya devam ediyor. Bu nedenle onların da hakkını vermeye çalıştım.
Dersim Ekspres: Çok insan bizden kitabı nasıl temin edebileceklerini soruyor. Nasıl temin edebilirler?
Ergüder Öner: Hastalığımdan dolayı evden dışarı çıkamıyorum. Kitap dağıtım yayınevleriyle bir anlaşmam yok. Ki bu kitabı ticari bir amaçla yazmadığımı en iyi bilenlerden birisi de sensin. Kitap temin etmek isteyenler mesajla veya telefonla benimle iletişim kuruyorlar. Onlara kargoyla gönderiyoruz. Kargo fiyatları çok yüksek ama yine de gönderiyoruz. Bazen soran oluyor ücreti ne kadar diye. Bunlara kitap ücreti şeklinde bir talebimiz olamaz. Katkı sunmak isterlerse kendi takdirlerine bırakıyoruz. Yani dağıtım işini ticari bir yöntemle değil, gönül bağıyla çözmeye çalışıyoruz.
Ayrıca Pertek'te Çağdaş Kırtasiye Tunceli’de Pan Yayınevi kitabı satıyor. Oralardan da temin edebilirler.
Dersim Ekspres: Son olarak neler söylemek istersiniz?
Ergüder Öner: Buradan kitaba katkı sunan, destek veren dostlarıma çok teşekkür ediyorum. Ayrıca senin şahsında Dersim Ekspres Gazetesi’ne de teşekkür ediyor, yayın hayatınızda başarılar diliyorum.
Kitap temin etmek için Ergüder Öner’e aşağıdaki telefon numarasından ulaşabilirsiniz:
0 (553) 676 52 81