İktidar güç demektir. Ele geçirip sürdürebilmenin birçok yol ve yöntemi bulunmaktadır. Bu yol ve yöntemlere ilişkin XV. Yüzyılın sonlarında, fikir ve görüşleriyle günümüz siyaset ve iktidar ilişkisine ilişkin dikkatleri üzerine çekenlerden biri Machiavelli/Makyavel’dir. Makyavel prens ya da hükümdar için ileri sürdüğü görüşleri, günümüz devleti yöneten çokça yöneticiler için önemli yol gösterici olmuşlardır.

Peki, söz konusu siyaset-iktidar ilişkisine ilişkin Machiavelli/Makyavel’in bu görüşler nelerdir?

Makyavel “…hükümet edenlerin; ister monarşi, aristokrasi, demokrasi olsun, iktidarda kalmalarının kütlelerin desteğine bağlı olduğunu; iktidar ya da kuvveti gasp veya miras yolu ile kazansa bile, hükümet edenlerin, eninde sonunda halk tarafından kabul edilmeleri gerektiğine işaret etmiş ve ancak bu şekilde kontrolü sağlayabileceklerini…” belirtmiştir. Bu görüşe göre otorite yukarıdan aşağıya değil, aşağıdan yukarıya doğru akar. Kuvvetin topluma dayanarak kazanılmasının mümkün olduğunu ifade eden Machiavelli, Prens ya da Hükümdarın bu hususta bir seçim yapması söz konusu olduğu takdirde, topluma dayanma yolunu seçmesi en doğru olanıdır, der.

Makyavel’in diğer görüşü grup dayanışmasıyla ilgili olanıdır. Makyavel organik birliğin sağlanması için en etkili yolunun, prens ya da hükümdarların, etrafındakilerle ve onlar arasında dayanışmayı devam ettirmesine bağlı olduğunu; bu amaçla etrafındakileri devamlı kontrol altında bulundurması ve kendi çıkarına kullanması, bunun içinde gönüllerini almasıdır.

Machiavelli (Makyavel) grup ya da örgütün yaşayabilirliğinde önemli bir faktör olan üyeler arasında dayanışma ve yakınlığın sağlanması için; prensin ya da hükümdarın, halkın kendisinden neler bekleyebileceklerini ve kendisinin de halktan neler beklediğinin her iki tarafça bilinmesi gerektiğini belirtmekte ve bunun son derece önem taşıdığını ifade eder. Bu husus bir bakıma, açık ve seçik görev ve sorumluluk belirlenmesi gereğiyle ilgilidir.

Machiavelli, prens ya da hükümdara, bazı insani ilişkiler tavsiyelerinde de bulunmaktadır. “astlarının-takipçilerin- hepsi ile ilgilen ve önem ver, zaman zaman onların arasına gir, onları da sosyal bir varlık olduğunu kabul ettiğini belirten davranışlarda bulun.” Machiavelli’ye göre, prens ya da hükümdar başarılı olanları ve hizmet sağlayanları ödüllendirmeli ve teşvik etmeli; ayrıca idaresindeki kişilerin bütün güçleriyle çalışmalarını ve iyi çalıştıkları zaman ödüllendirileceklerini bilmelerini sağlamalıdır. Bununla birlikte, prens, etrafında cereyan eden olayları akıllıca müdahale de edebilmelidir. Fırsatlar ortaya çıktıkça bunlardan yararlanmalıdır. Ayrıca gelişmeleri takip etmeli ve bu gelişmelere uymasını da bilmelidir. Kimlerin kendisine sadık olduğunu ve kimlerin kendi menfaatlerini güttüğünü teşhis edebilmeli ve her iki şekilde davrananlardan da yararlanmalıdır.

Machiavelli, grup ve örgütlerin esas amaçlarının yaşamak olduğunu ifade eder. Amacı ne olursa olsun, tüm grupların, her şeyden önce, kendilerini devam ettirmek hedefini güttüğünü belirtir. Bu nedenle…. Prens, hükümranlığının tehlikeye düşmesi halinde, sert ve zecri tedbirler almalıdır. Gerekirse bütün olumlu faziletleri bir tarafa bırakmasını bilmelidir.

Machiavelli (Makyavel)’in iktidar-siyaset ilişkisinde iktidarın sürdürülmesi ile ilgili görüşlerinin kısa bir özeti böyle.

Herkese ve her kesime güzellikler dileklerimle!

Kaynak: Baransel, ATİLLA. (1993)., Çağdaş yönetim düşüncelerin evrimi, klasik ve neo klasik yönetim ve örgüt teorileri, Cilt l, 3. Baskı, Avcıol, Basım YAYIN, İSTANBUL.