1.
Nenemin ağıtları ile büyüdüğümden olmalı, Dersim hep yüreğimdeki yaraydı. Şahsi araştırmalarım bir yana, 1990lı yıllarda Dersim tarihi, kültürü, dili araştırma ve yazın alanım oldular. 1994'de Dersim'de yaşanan köy boşaltmaları ile Avrupa'daki Dersimliler de Dersim ile dayanışma çabalarına girişince ben de bu çabalara destek verdim, aynı süreçte kurulan Avrupa merkezli Köln Dersim Cemaat'nin kuruluşuna katıldım, etkinliklerine katkıda bulundum, yönetiminde yer aldım, 2005 yılında da cemaatin başkanı oldum. Aynı süreçte Avrupa Dersim derneklerinin federasyonlaşmasına katıldım, emek verdim.
2.
Dersimliler'in Avrupa'da kurumlaşmasında 1980li yıllardaki dil, kültür eksenli çabaların, yayınlanan dergilerin elbette öncü bir rolü oldu. Ware, Tija Sodıri gibi dergiler Dersim aydınlanmasına yakılan çılanın adresiydiler.
3.
1994 yılında Dersim'de köy boşaltmaları ile hareketlenen Avrupa'daki Dersimliler dernekleştiler. Kurulan bu derneklerden Köln Dersim Cemaati merkezi bir konumdaydı. Bu konumu cemaatin ilk yönetim kurulu üyelerinden de anlaşılarbilir. Kurulan dernekler Dersim tarihi ve kültürü ile ilgili etkinlikler, haftalar, günler organize ettiler, haftasonu kamp buluşmaları ile bu süreci evirdilerse de, varolan az sayıdaki dernek arasında koordinasyonu sağlama amaçlı çabalar dışında bir üst birlik kurumu kurulamadı.
4.
2000li yılların ortasına doğru Munzur üzerine kurulan barajlar, siyanürle altın arama ve Dersim'de silahların gölgesinin yeniden hissedilmesiyle Avrupa'daki Dersimliler de harekete geçtiler.
2005 yılında Mainz Dersim Derneği ve Stuttgart Dersim İnsiyatifi’nin girişimi ile Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu'nun kuruluş süreci başladı. Yapılan ilk toplantıya Mainz Dersim derneği adına Aslan Kaya, Haydar Uç ve Zele Mele, Avrupa Dersim İnsiyatifi adına Arif Bilgin, Yılmaz Kaya ve Nurettin Aslan diğer çevrelerden Dersimli Kürt siyasetçisi Haydar Işık, ayrı bir duruşla Dergo katıldılar. Kurmeş derneği adına da Ali Haydar Gürbüz gözlemci olarak katıldı. Bu ilk toplantıda Zele Mele'nin otantik Dersim kültürüne yönelik bir kurumsallaşma talebi toplantıya katılmış dostarın bana aktardıkları önemli bir vurgu. Toplantı sonrası farklı eğilimlerin yansımasına rağmen (Kürt eksenli, TUDEF eksenli kurumlaşma görüşleri) bağımsız Dersim örgütlenmesi anlayışı ile yeni toplantı çağrısını Aslan Kaya yazıya döktü. Bu süreçte Haydar Işık toplantılardan çekildi. İkinci toplantı Frankfurt'ta Kızılırmak derneğinde, üçüncü toplantı Rüsselsheim Varto/Gımgım derneğinde, 4. toplantı Köln'de ve kuruluş kongresi toplantısı da Dortmund'da yapıldı ve FDG bağımsız Dersim örgütlenmesi, barajlar, siyanürle altın arama, dil ve kültür konularını içeren bir birlik perspektifi ile Ocak 2006'da Dortmund'daki kuruluş kongresiyle kuruldu. Kuruluş toplantılarında kimlik tartışmaları, görev alanları, farklı dört eğilimin yansımasıyla yoğruldu. Bu eğilimlerde Zaza, TUDEF Avrupa örgütlenmesi, Kürt ekseni ve Dersim/Kırmanciye yelpazesi yansıtıldı. Bu süreçte bağımsız Dersim kurumlaşması, Dersim/Kırmanciye çizgisi genel kabul gördü, federasyon da kuruluş süreci ve ilk 5 yılında tüm Dersimlileri sahiplenen, Dersim/Kırmanciye orjinine sahip çıkan bir duruşu benimsedi. Kuruluş sürecinde Munzur festivalinin ertelenmesi/iptali ile ilgili yayınladığımız “Munzur Festivali ve Dersim üzerinde oynanan oyunlara son” bildirisi federasyon girişiminin yayınladığı, geniş çevrelerin sahiplendiği bir Dersim deklerasyonu niteliğindeydi.
5.
FDG kuruluş sürecinde Avrupa'da Dersim ile ilgili önemli çabalar gösterdi. Mainz derneğimiz Munzur Darda adı altında barajlar ile ilgili bir dosya ile Avrupa Parlamentosu Çevre Komisyonu başkanı Renate Sommer ile görüştü. Aynı konu ile ilgili FDG kurucuları Avrupa Parlamentosu'nda Cem Özdemir'in desteğiyle bir panel düzenlediler. Avrupa'da Dersim kurumlaşması için etkin faaliyet yürüttüler. Benim de içinde olduğum bir FDG heyeti GfbV (Tehdit altındaki halklar topluluğu) ile Dersim için bir görüşme yaptı. Viyana Dersim derneği Dersim ve Barajlar üzerine profesörlerin, milletvekillerinin katıldığı bir sempozyum yaptı. Aynı süreçte yapılan Umudun Türküsü etkinlikleri ve Munzur Haber gazetesi yayınları Avrupa’daki Dersimlileri buluşturdular, Avrupa’da bir Dersim rüzgârı estirdiler.
4 Mayıs Dersim Tertelesini anma günü FDG nin çağrı ve çabalarıyla kabul edildi, Avrupa'dan Dersim'e kitlesel anmalara dönüşerek tarihi bir adım oldu.
6.
2006 Ocak ayında Dortmund’daki kuruluş kongresinde seçilen yönetim kurulunda Aslan Kaya başkan, Ali Rıza Aslan ve Ümit Aşkın başkan yardımcıları, ben Genelsekreter, Ahmet Canpolat sayman ve Ozan Şahin, Kazım Çetinkaya, İbrahİm Aktaş, Ali Kadir Tanrıverdi, Tahsin Tekin, Haydar Uç, Hasan Aslan da yönetim kurulu üyeleri oldular. Federasyon kuruluşuna emek veren, kurullarda yer alan Hüseyin Kaya amca, Avrupa Dersim insiyatifi başkanı Rıza Akdağ , Berlin'den Cemsi Balk, Köln'den Yaşar Kaya, Mainz'den Hasan Kılınç, Dortmund'dan Mehmet Caba, Stuttgart'dan Yılmaz Kaya, Köln'den Cemile Güzel ve Baki Mutlu, Münih'den Hüseyin Kaya ve daha nice dostu federasyon anı yazılarımda elbette yazacağım.
Bu süreçte FDG’nin kâtibi oldum. Vicdanı olan FDG emektarları bunu bilirler. Bu süreçte ikrar ile beraber çalıştığımız FDG başkanı Aslan Kaya ile şehirleri, dernekleri gezdik, Viyana’dan, Radolfzell'e Basel’e, Münih'e, Amsterdam’a, Berlin'e Dersimlilere misafir olduk, festival biletleri dağıttık, Dersimlileri birlik olmaya çağırdık. Bu emeğin renklerinden bir demet Avrupa Dersim anısı.