Dersim Son Dakika Haber - Dersim Ekspres Gazetesi
HV
05 MART Salı 03:56

YOL, CÜMLEDEN ULUDUR

Çetin Düzce
Çetin Düzce
Giriş Tarihi : 27-11-2023 10:07

“Dedelik kurumu” Anadolu Aleviliğinin sosyal ve dinsel yapılanmasının ana öğelerine sahip en önemli kurumlardandır. 19. yüzyıl sonlarında yaşanan sosyo-ekonomik dönüşüm ve özellikle Cumhuriyetin kurulması sonrası ve 1950’li yıllardan sonra giderek artan kırdan kente göç olgusu, 80 öncesi sol hareketlerin katı eleştiri ve neredeyse şiddete varan baskıları nedeniyle zayıflamış olsa da bu kurum, Anadolu'da Aleviliğin günümüze ulaşmasında birinci derecede rol oynamıştır.

Ancak cumhuriyet rejiminin “kurunun yanında yaş da yanar” mantığıyla yapmış olduğu Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması, ocak sistemine bağlı dedelik kurumunun günümüze gelinceye kadar zayıflamasını sağlamıştır.

Bu gün için dedelerin ve taliplerin ismen var olduğu bir durum meydana gelmiştir. İlerleyen süreçte bu kurumun etkisinin zayıfladığı ocakların birer şecere kaynağı olarak tarihsel bir sürecin unsurları olarak kalacakları ve işlevsiz olarak tarihe mal olup olmayacaklarını önümüzdeki süreç bizlere gösterecektir…

4-5 Kasım 2023 tarihinde gerçekleşen Cumhuriyet Halk Partisi kongresinde ve kongre öncesi yaşanan delege yarışları ve genel başkanlık yarışının konusu bu yazının konusu değil.

Beni bu yazıyı yazmaya iten olay, Tv 100 yazarı Fuat Uğur adındaki zatın 21.11.2023 te yazdığı yazının şu satırları oldu.

“Partinin içinden derin bilgiler alan CHP’ye yakın bir dostum delege yapısının çoğunluğunun Alevi olduğundan bahisle “Fetva verildi artık, bunun geri dönüşü yok” demişti. Fetva’yı Alevi dedeleri vermişti. Çok ilginç gelmişti bu bana. AK Parti’de böyle bir fetva metva işi olsaydı nasıl kıyamet kopardı tahayyül edin.”

Benim nazarımda bu görüşün hiçbir kıymeti harbiyesi olmasa da mide bulandırıcı bir durum olmasıdır. Yüzyıllardır tarih süzgecinden gelen dedelik kurumuna karşı bir karalama ve iftira görüşüne dönüşen bilimsel verilerden ve kanıtsal araçlardan oluşmayan, Fuat efendinin kendinden menkul olarak sözde partinin içinden birinden alınan uydurma görüş olması ve sallamadan ibaret olmuş olsa da yazma gereği duydum.

Yukarıda belirttim gibi benim konum CHP kongre sürecinde yaşanan süreçle ilgili değil. Ben delege değilim. Genel başkanlık yarışında dolayısıyla taraf olmam söz konusu olmamış olsa da bu sallama görüşe karşı ocak mensubu bir Alevi olarak cevap vermem gerekiyor. Hangi yüz yılda yaşıyoruz. Günümüzde dedelik kurumu eskilere nazaran etkisini kaybetse bile bu kurumda fetva müessesi diye bir şey yoktur. Dolayısıyla Alevi dedeleri fetva vermez. Alevi dedeleri taliplerine insanlıktan, güzellikten, gidilmesini dayanışma ve paylaşım içinde olunmasını haramdan, kul hakkından, haksız kazançtan uzak durulması, savaşa değil barışa katkı sunulması, çocukların kadınların hayvanların ve doğadaki bütün canlıların korunmasına dair yol gösterici telkinlerde bulunur.

Alevi dedesi Cemaat liderleri gibi dini siyasete alet etmez; oradan nemalanmaz…

Sonuç olarak, Alevilikte doğru yolu gösterme makamı dedelik makamıdır. Bir insanın dede olabilmesi için de önce bir dede ailesinde doğması yani soyunun Ehl-i beyte uzanması gerekir. Dede talibini eğitecek, erkânı öğretecek ve talibine hakkı, batılı öğretecektir.

Boşuna söylenmedi “Yol Cümleden Uludur” düsturu zalimin zulmüne, cahilin yetmez ilmine ve insanlığın yaşamsal gereksinimlerine bir cevap olarak söylendi.

Otur yerine sıfır; Fuat efendi.

YORUMLAR
Raştiye.. 3 ay önce
Alevi dedeleri siyaset yapmaz..Siyaset Alevi Dedelerinin işi olmaz.Çünkü siyaset yapan din adamı dini siyasallaştırır ki, bu durum çok tehlikelidir.Din siyasallaşınca ideoloji haline gelir ki ideolojileşen din , artık din olmaktan çıkar.Farsça bilen biri olarak diyorum ki, Alevilik kendi gerçeğine dönmeli Pir ocakları ,Mürşit ocakları canlandırılmalıdır ve Aleviler de kendi inançsal değerlerine dönmelidir.Alevi felsefesi muhteşem...İdeolojiler yanlış bilinçtir.Komünizm ve Faşizm tek parti diktatörlükleridir.Bu ideolojiler demokrasiye karşıdır.Bizim Desim toplumu bilgisizliğinden dolayı sol ideolojiye saplandı.Oysa liberal fikirlerde var, hatta daha özgür..Sol ilkel kabile dönemini(gelişmemiş bir dönemi) temel alıyor ki, bu tamamen ham hayaldir.Unutmayalım her gün kapitalizm sömürücüdür, falan feşman deniyor,ama bugünün medeniyetini yaratan da kapitalizmdir.Korona aşısını bulan da kapitalizmdir.Sosyalist ideoloji bir felaket oldu bizim toplum için... Bir toplum için ne önemlidir?Dil,kültür,inanç ve gelenek görenekler,yarattığı edebiyat...Bir toplumun olmazsa olmazı bu dinamiklerdir..İnanç ahlaki yönden önemlidir..Aile sevgisi, kişinin kendini kötülüklerden koruması ve toplumuna bağlılık gibi göstergeler inançla sağlandığı için çok önemlidir..İdeolojiler ne acıdır ki toplumumuzu yozlaştırdı kendi gerçeklerinden uzaklaştırdı..İntihar, kaos, çatışma, sevgisizlik getirdi ideolojiler...İdeolojik masallar, hayaller bitti...İyi de oldu...Kendi gerçeğimize dönmeliyiz.
Halil Gazi Varol 3 ay önce
Harika bir yazı nezaketinize yakışan bir üslup.!

Fakat sorun büyük ve iğrenç. Rant için 10 yıl 20 yıl cemevlerine çöreklenenler bekleneni yaptı ve yaptırdılar. Ranta vaade paraya yezitlere teslim olup çağımızın hınzır paşalar oldular. Bu çağın namuslu dürüst pirini astılar..

Cemevleri masak müfettişlerine denetletilsin kesinlikle hepsi yargılanır ve kayyum atanır.

Saygılar
Gülüzar 3 ay önce
Güzel bir saptama
Tali Taşkaya 3 ay önce
Kalemine yüreğine beynine sağlık. Sevgilerimle Selamlar
İbrahim Özdoğan 3 ay önce
Dedelik yolu ehl-i beyt yolunu bilerek ve isteyerek insanlara doğruyu göstermek ve bu yola gönül vermiş erkan adap çerçevesinde öğrenmek isteyenlere liderlik ve onları bir arada tutmaya çalışmaktır. Kimse bilmesede biz yolu hiç bırakmadık ama bu zamanda birlik olmadan yaşam mücadelesinde arka planda kalıyoruz. Birlik olmak şart
Gülseren Tutmez 3 ay önce
Biyat kültürüyle fetvalara uyan bir güruh kendilerini alevilerde girmeyi umduklari için konuşuyor, yazıyor, savunuyor. Çok yazık. Aleviler gerçekten birleşip sol bir partide birleşmeli artık. Teşekkürler sayın hocam.
Ali Rıza ÇARKÇI 3 ay önce
Her ne kadar bazı inançsal gruplarda insan aklı kalın zincirlere vurulmuş, bilimsel düşünmeden, sorgulamadan uzaklaştırılmış da olsa da er veya geç o günün koşullarına toplumsal ihtiyaçlara cevap vermeyen kurumları aşamalı olarak ortadan kaldırır. Yani bütün toplumsal kurumlar toplumun ihtiyacına göre kurulur, şekil alır, zaman içerisinde değişiklik gösterir ve hiç ihtiyaç olmadığı anda da ortadan kalkarlar.
Bilindiği üzere Alevilik düşünmeye, sorgulamaya ve farklı düşünene anlayış göstermeye ve sormaya sorgulamaya daha uygun bir inanç şeklidir. O nedenledir ki Aleviler çok önceden inançları da akıl süzgecinden geçirmişler ve akli olmayan, bilimsel olmayan yönlerini eleştiriye tabi tutmuşlardır.
Alevilerde hiçbir zaman fetva organı olmamıştır. Hele günümüzde ise hiç olamaz. Çünkü böyle bir organa itibar edilmez.
Alevi bireyler kendi kararlarını kendileri verir, aklını kiraya vermez. Aleviler her kişiyi Tanrı’nın yeryüzündeki halifesi bilirler. Ancak yok kanaat önderiymiş yok şu imiş, bu imiş böyle şeyleri hiç takmazlar.
Raştiye.. 3 ay önce
Alevilerde fıkıh(din kanunu ) olmadığı için fetva yoktur...Dinin kanunu olur mu?..Ama sünni ulema din kanunu yapmış. Hristiyanlar Roma hukukunu almışlar ve fıkıh(din kanunu) yapmamışlar.Ama Müslüman din adamları fıkıh yani din kanunu-şeriat yapmışlar.Din yasalarıyla toplumu yargılamışlar..Ayrıca Alevi teolojisi ile sünni teolojisi çok farklıdır.Her ne kadar tasavvuf konusunda bir birliktelik varsa da kısmen farklılaşma da var.
BARIŞ YILDIZ 3 ay önce
Duygularımızı dile getirdiğin için teşekür ederim ...saygılar
Adile Çınar 3 ay önce
Öncelikle çok teşekkür ediyorum Çetin bey yüreğinize kaleminize sağlık yazdıklarınızın atına imzamı atıyor kesinlikle katılıyorum iyi ki varsınız ????????Fuat beyi bu yorumundan dolayı kınıyorum belliki aleviliği hurafelerle insanların dini duygularını sömüren sözde hocalara benzetmeye çalışmıß yazık
Sarıgül yavuz 3 ay önce
Kesinlikle katılıyorum