Kakber Abi’nin Ardından: Bir Ömrün Sessiz Feryadı
Bazı insanlar vardır; yalnızca kendi hayatlarını yaşamazlar. Bir coğrafyanın acısını, bir halkın suskunluğunu, yarım bırakılmış hikâyelerini ve kuşaktan kuşağa taşınan kederini de yüklenirler omuzlarına.
Onların ömrü, yalnızca doğumla ölüm arasına sıkışmış bir zaman dilimi değildir. Bir halkın hafızasıdır. Bir dağın gölgesidir. Bir sürgünün ayak izidir. Bir annenin yarım kalmış ağıdıdır.
Kakber Abi, işte o insanlardan biriydi.
Onun öyküsü ağırdı. Öyle sıradan, birkaç cümleyle anlatılıp geçilecek bir öykü değildi. Yaşadığı coğrafyanın bütün ağrısını, sızısını, yoksunluğunu ve yarım kalmışlığını taşırdı yüreğinde.
Ama ne tuhaftır ki bunca acıya rağmen dünyayı kendine özgü bir bilgelikle karşılamayı bilirdi.
Hayatın ona esirgediklerine inat, yüzünde bir gülümseme taşırdı. Eksikliklerini bir yakınmaya dönüştürmez, acılarını kimsenin omuzlarına yüklemezdi. Kendi yarasını kendi içinde sarar, sonra dönüp başkasının yarasına gülümseyerek dokunurdu.
Belki de onun bilgeliği tam burada saklıydı.
Acının içinden geçip acıya benzememekte...
Cigarasının dumanı yükseldiğinde, sanki içindeki karlı dağlara sis çökerdi. Her nefesinde uzak bir geçmişin, unutulmuş bir köyün, yitirilmiş bir zamanın hüznü dolaşırdı havada.
Suskunluğu bile konuşurdu Kakber Abi’nin.
Hem de öyle derinden konuşurdu ki bazen bir insanın söyleyemediği her şeyin, onun sessizliğinde biriktiğini hissederdiniz.
Onun suskunluğu, sesini yitirmiş uzun bir feryat gibiydi.
Gözlerinin kıyısında göçebe halkların yüzyıllık yorgunluğu vardı sanki. Bir yerden başka bir yere savrulmuş insanların, köklerinden koparılmış hayatların, dönülemeyen yurtların mor izi...
Bakışlarında yalnızca kendi ömrünün değil, kendisinden önce yaşamış nice insanın da hüznü saklıydı.
Kakber Abi, tamamlanmamış bir öykü gibiydi.
Bazı sayfaları hiç yazılmamış, bazı cümleleri yarıda kesilmiş, bazı kelimeleri insanın boğazına düğümlenmiş bir öykü...
Ama o, bütün bu yarım kalmışlığın içinde kendine has bir dünya kurmuştu.
Giyimi başkaydı. Duruşu başkaydı. Konuşması, yürüyüşü, insanlara yaklaşımı başkaydı.
Kimseye benzemeye çalışmazdı.
Zaten bazı insanlar bir başkasına benzemedikleri için güzeldir. Onları değerli kılan, hayatın bütün hoyratlığına rağmen kendi renklerini koruyabilmeleridir.
Kakber Abi de öyleydi.
İnce ve narin bir yüreği vardı. Şakacıydı, nüktedandı. Bazen en ağır meseleyi bile kendine özgü bir espriyle hafifletirdi. Ama o gülüşün gerisinde ne kadar derin bir keder saklı olduğunu ancak dikkatle bakanlar görebilirdi.
Sesinde ovalardan dağlara sürülmüş insanların hüznü vardı.
Sanki her sözü, çok uzaklardan gelip bugüne ulaşmış bir hatıraydı.
Birkaç kez birlikte çalışma imkânımız oldu. Aynı emeğin, aynı heyecanın içinde buluştuk. Sonra hayat bizi farklı yollara savurdu.
Ama dostluğumuz baki kaldı.
Selamımız baki kaldı.
Çünkü bazı dostlukların sürmesi için her gün görüşmek gerekmez. İnsan bilir ki bir yerlerde kendisini gördüğünde içtenlikle gülümseyecek, elini uzatacak, geçmişin sıcaklığını bir anda yeniden yaşatacak biri vardır.
Kakber Abi benim için öyle bir insandı.
Sonra zaman, o acımasız yüzünü göstermeye başladı.
En son yurt dışındaki bir turnem sırasında aramıştım kendisini.
Telefonun öteki ucunda alıştığım o şen şakrak ses yoktu.
Konuşamıyordu.
Sesi çıkmıyordu.
O an içimde tarif edemediğim bir hüzün belirdi. İnsan bazen bir dostunun sesini duyamadığında, aslında yaklaşmakta olan büyük bir sessizliğin ayak seslerini duyar.
Meğer o suskunluk, Kakber Abi’nin bu dünyadan ağır ağır çekilişinin ilk işaretiymiş.
Meğer o güz mevsimi, yalnızca ağaçların değil, insanların da yaprak döktüğü bir mevsimmiş.
Günler önce yeniden aradım.
Bu kez İstanbul'daki turnem sırasında...
Telefonu eşi açtı.
“Kendinde değil,” dedi.
İki kelime...
Ama bazen iki kelime, insanın içine koca bir dağ gibi çöker.
Ne söyleyeceğimi bilemedim.
Çünkü bazı haberler vardır; insan onları duyar ama kabul etmek istemez. İçinden bir ses, birazdan her şeyin düzeleceğini, o tanıdık sesin yeniden duyulacağını, o bildik gülümsemenin yeniden belireceğini fısıldar.
İnsan umuda tutunur.
Bazen yalnızca bir sese yeniden kavuşabilmek için...
Ve ne acıdır ki bu gece turneden döndüm.
Sabah, Kakber Abi’yi kaybettiğimizi öğrendim.
Bir insanın yokluğunu anlatmak ne kadar zor...
Hele o insan, yalnızca kendisi değilse...
Bir coğrafyanın sesini, rengini, kokusunu ve hafızasını da taşıyorsa...
Çünkü Kakber Abi yalnızca bir insan değildi. Dersim’in yaşayan hafızasının görsel bir parçasıydı.
Bir sabah selamıydı.
Bir köy yolunda karşılaşılan tanıdık yüzdü.
Bir ziyaret başında yakılan çılaydı.
Bir duanın içtenliğiydi.
Bir dağ yamacında esen rüzgârın getirdiği eski bir hatıraydı.
Bir halkın acıyla yoğrulmuş ama gülmeyi unutmamış yüzüydü.
Onun şahsında, Dersim’in kendine özgü insanlarından birini daha uğurluyoruz.
Ve ben her böyle kayıpta aynı şeyi düşünüyorum:
Biz yalnızca insanlarımızı kaybetmiyoruz.
Onlarla birlikte kelimelerimizi kaybediyoruz. Seslerimizi, şakalarımızı, hikâyelerimizi, geçmişle bugün arasında kurulmuş görünmez köprülerimizi kaybediyoruz.
Bir insan gidiyor; onunla birlikte anlatılmamış yüzlerce hatıra da toprağa karışıyor.
Bir ses susuyor; o sesin içinde yaşayan bir zaman da susuyor.
Bir yüz kayboluyor; o yüzün çizgilerinde saklanan coğrafyanın tarihi de biraz daha silikleşiyor.
Dersim’in hafızası, işte böyle eksiliyor.
Yavaş yavaş...
Sessiz sessiz...
Bir güz mevsiminde yapraklarını döken yaşlı bir ağaç gibi.
Oysa her biri başlı başına bir kitaptı bu insanların. Yazılmayı bekleyen, dinlenmeyi bekleyen, gelecek kuşaklara aktarılmayı bekleyen birer hayat hikâyesiydi.
Belki de en büyük eksikliğimiz, bu insanlarımız henüz aramızdayken onların hikâyelerini yeterince dinlememek, kayda geçirmemek, yaşadıklarını gelecek kuşakların hafızasına emanet edememektir.
Sonra bir sabah ölüm haberi gelir.
Ve anlarız ki bir insanla birlikte koca bir kütüphanenin kapısı da sonsuza dek kapanmıştır.
Sevgili Kakber Abi...
Senin öykün de yarım kaldı.
Belki söyleyecek daha çok sözün, anlatacak daha çok hatıran, gülecek daha çok sabahın vardı.
Belki bir gün yine karşılaşacak, yine aynı sıcaklıkla selamlaşacak, yine hayatın bütün ağırlığına rağmen bir şakanın ardına saklanıp gülecektik.
Olmadı.
Hayat, senin hikâyenin son cümlesini bizden habersiz yazdı.
Ama biliyorum ki bazı insanlar öldüklerinde bütünüyle gitmezler.
Bir dağın yamacında kalırlar.
Bir köyün sabahında...
Bir dostun hafızasında...
Bir ziyaretin duasında...
Bir cigara dumanının göğe karışan hüznünde...
Ve bir halkın unutmayı reddeden belleğinde...
Sen de oralarda kalacaksın Kakber Abi.
O kendine has duruşunla, o ince yüreğinle, o şakacı tavrınla, gözlerinin kıyısındaki derin hüzünle...
Mekânın nurla dolsun.
Gül ve gülistan içinde uyu.
Toprağın incitmesin seni.
Dağların rüzgârı başucunda bir ağıt değil, sevdiğin toprakların türküsünü söylesin.
Ve biz, seni her hatırladığımızda yalnızca ölümün hüznünü değil, yaşamış olmanın güzelliğini de analım.
Çünkü sen, bütün eksikliklerine rağmen hayata gülümseyebilen insanların ne kadar kıymetli olduğunu hatırlattın bize.
Dersim’in hafızası yaprak dökmeye devam ediyor.
Ve her düşen yaprakla birlikte biraz daha eksiliyoruz.
Biraz daha yalnızlaşıyoruz.
Biraz daha sessizleşiyoruz.
Ama o yaşlı ağacın kökleri hâlâ toprağın derinliklerinde.
Ve biz o kökleri unutmadıkça, düşen her yaprak hafızamızda yaşamaya devam edecek.
Güle güle Kakber Abi...
Sen bir güz yaprağı gibi düştün toprağa; biz ise bir dağın daha eksildiğini hissettik.
KAKBER ABİ
YORUMLAR


