Qalkeke yani gağan ayının Qal’ında Fatıke yani Fatik karakteri kesinlikle erkek olmalıdır. Kadın kıyafetleri giymiş erkek olması şarttır. Bu, oyunun olmazsa olmazlarından bir tanesidir.
Neden böyledir bununda açıklamasını sizlere yapacağım tabi ki. Bazı yerlerde kadınlardan oluşturuluyor Fatik. Bu son derece yanlış bir durumdur. Hem kadın açısından hem de bu kadim gelenek açısından yanlıştır. Çünkü bu oyunun orijinalinde Fatik, kadınlardan asla seçilemez. Hem oyun gereği Fatik’in kucakta kaçırılması, Fatik rolüne sokulan yada sokulacak kadın için tanımadığı yada tanısa bile özel alanın ihlal edilmesi büyük bir rahatsızlık sebebidir.
Bu gelenek hakkında tam olarak bir bilgiye sahip olmayan ama art niyet de taşımayan bazı insanlarımız tarafından Fatik, kadınlardan seçiliyor. Ben de bu yanlışın tekrar etmemesi açısından bu yazıyı yazma gereği duydum. Çünkü bu kadim geleneğin içi boşaltılmadan, özüne uygun yerine getirilmesi eminim ki hepimizin ortak derdi. Zaten hiç bir insanımızın da bilerek bunu değiştirmeye çalışacağını düşünmüyorum. Fatik, bu oyunda neyi temsil ediyor ve neden erkek olması şarttır?
Fatik, dünyayı, dünyanın nimetlerini yani ölüm ile bu dünyadan götüremeyeceğimiz dünya malını ve üretimi temsil ediyor. Hayatı temsil ediyor. Birleşmeyi ve dağılmayı temsil ediyor. Eril ve dişili temsil ediyor. Yani kadın giysileri içinde erkeğin olması eril ve dişilin iç içeliğini temsil ediyor. Eril ve dişil yan yana yada iç içe olduğunda üretim, doğum ve yaşam oluşuyor. Halk yani nefs diye tabir ettiğimiz işte bu dünya malına el uzatıyor, bu hayatı; yaşamı kendine almaya, kendine katmaya çabaladığı için Fatik’i kaçırmaya çalışıyor . Orada kaçırılan bir kadın değildir. Dünya malına meyletmedir. Ondandır ki elinde değnek taşıyan teraziyi, dengeyi ve adaleti temsil eden yüzü siyaha boyanmış Arap Fatik’i yani dünya malını, yaşamı kendine almaya çalışan buna meyledenlerin ellerine sopa ile vurup “Hak etmediğin bir şeye el uzatma, alın teri dökmediğin hiç bir şey senin değildir. Bu dünyada gördüğün mal, mülk, yeme, içme, para, pul; her şey bu dünyada kalır. Öldüğünde kendinle hiç bir şey götüremezsin” der. Ondandır ki Fatik, eril ve dişili oluşturabilmek ve Kadın zarafetine yabancı ellerin yada nefsin dokunmaması için erkek olmak zorundadır.
Eğer kadın kıyafetleri içinde kadın olursa işte bu bahsettiğimiz yaşam ve hayat yasası tümden ihlal edilmiş olur. Ve tek başına eril yada tek başına dişil bir anlam ifade edemez. Bu Qal, oyununun diğer karakterlerinin de her birinin bir anlam ve sembolü vardır. Ondandır ki özün kaybolmaması hayati önem arz etmektedir.
Şimdilik Fatik, neden kadın giysileri içinde erkek olmalıdır ve bu neden şarttır ve de olmazsa olmazımızdır bunu anlattım. Bir başka yazımda ise size Qal ve öteki karakterlerin de neyi sembolize ettikleri ve anlamları ile anlatacağım.
Gağane sıma bımbarek vo. Xêr rê ser şer ro pasao qhan xêr rê ser berro pasao newe.